Kapitaal voor de energie-infrastructuur (ronde tafel ‘From Energy Transition to Energy Security ’ – deel 2)

9 juli 2026

In deel 2 van het rondetafelgesprek ‘From Energy Transition to Energy Infrastructure’ bespreken de deelnemers hoe de enorme investeringsopgave voor energie-infrastructuur kan worden gefinancierd. Zij gaan in op de rol van institutionele beleggers, de benodigde expertise en de kansen die netwerken, opslag en batterijen bieden.

Door Hans Amesz  

Waar zit de grootste kloof tussen de infrastructuur die Europa nodig heeft voor energiezekerheid en wat institutionele beleggers op grote schaal kunnen financieren?

Demyttenaere: ‘Op het gebied van elektrificatie en netwerken zien we in Europa een zeer grote en groeiende investeringsbehoefte. Overheden investeren fors om strategische autonomie op te bouwen, bijvoorbeeld in defensie, maar hun fiscale ruimte is begrensd. Banken hebben sinds de financiële crisis hun balans beperkter ingezet en juist daar ontstaat een duidelijke rol voor de kapitaalmarkten: private investeerders kunnen de investeringskloof helpen dichten en pensioenfondsen kunnen daarin een natuurlijke partner zijn. De spaar- en investeringsunie, snellere vergunningverlening en minder versnipperde regelgeving zijn cruciaal om die kapitaalstroom verder op gang te brengen. Deze combinatie kan Europa een reëel concurrentievoordeel geven.’

Pim: ‘Een van de interessante gebieden waar volgens mij momenteel een kloof bestaat, is langdurige opslag. Als je kijkt naar de totale Europese energiemix, is dat een gebied waar nog veel doorbraken nodig zijn. Daar moeten overheidskaders nog een inhaalslag maken.’
 

De vraag is niet alleen of het koolstofarm is, maar ook of het veerkrachtig is en of de kosten stabiel zijn.

 
Dioux: ‘Vanuit macro-economisch perspectief moet er zo snel mogelijk worden gewerkt aan de versterking van de elektriciteitsnetten in heel Europa, om zowel de elektrificatie van het verbruik als de toename van hernieuwbare energie op te vangen. Dit zou gefinancierd kunnen worden door publiek-private partnerschappen, met strenge regulatie en overheidssteun. Op dit moment zien we niet veel kansen voor particuliere investeringsfondsen als het onze op dit gebied in Europa, maar dat kan nog komen. Wat echter nu direct beschikbaar en nodig is, is BESS. De financiering van BESS, met zowel eigen als vreemd vermogen, is geen eenvoudige zaak, vooral omdat er een breed scala aan investeringsscenario’s bestaat, of het nu gaat om standalone, hybride, aan handelaars blootgestelde of op tolling agreements gebaseerde projecten. Voor beleggers is het de bedoeling om de juiste balans en diversificatie te vinden wat betreft landen, de risico’s die worden genomen en de manier waarop deze worden beperkt, de hoogte van de financiering, enzovoort.’

Van de Geugten: ‘Ik denk dat onze klanten zeker bereid zijn om in het elektriciteitsnet te investeren, maar op het Europese vasteland is dat echt ingewikkeld. Veel elektriciteitsnetten zijn hier in (semi)publiek eigendom.’

Als de energiesystemen complexer worden, hoe moeten beleggers dan denken over de diepgaande expertise en analytische vaardigheden die nodig zijn om met vertrouwen in infrastructuurassets te investeren?

Vassileva: ‘We moeten ervoor zorgen dat we de juiste kansen aanpakken met het juiste kapitaal in termen van risico-rendement. Dat helpt ook bij het managen van de verwachtingen van institutionele klanten. Als we bijvoorbeeld zeggen dat we een core- of core-plus-strategie hanteren, betekent dit dat we ons daaraan moeten houden, wat inhoudt dat we ons richten op een stabiel risicoprofiel, en onder gecontroleerde omstandigheden investeren in hernieuwbare energie en opslagwerken, en niet in onbewezen technologieën of productie op plaatsen waar dat niet zou moeten.’

Van Merriënboer: ‘Een van de cruciale aspecten vanuit het perspectief van de LP is de selectie, het vinden van de juiste beheerder. Wees voorbereid en zorg dat je de juiste kennis in huis hebt.’

Lukin: ‘Als je kijkt naar de uitdaging die voor ons ligt, denk ik niet dat wij in Europa als samenleving in staat zullen zijn voldoende kapitaal te mobiliseren in het huidige kader voor de energietransitie, en ik denk dat een beetje overdracht van kennis en ervaring uit ons gebruikelijke infrastructuurhandboek een belangrijke rol kan spelen. Businessmodellen voor de energietransitie die dichter bij de infrastructuurwereld staan, zouden ons in staat stellen meer kapitaal aan te trekken door risico’s te beperken.’
 

Door wat er in de wereld gebeurt, realiseren we ons steeds meer dat we energie op een veilige manier en tegen betaalbare prijzen moeten leveren

 
Bergsma: ‘Een van de belangrijkste risicofactoren die de afgelopen vijf tot zeven jaar is veranderd, is de inkomenskant. Het is cruciaal om dat inkomstenrisico goed in de gaten te houden. Voor onshore wind, zonneenergie en batterijopslag is onze benadering dat we, laten we zeggen, achteruitwerken vanuit de inkomsten. We beginnen met de inkomsten, we vinden de klant, en dan vinden we de juiste assets om aan de wensen van de klant te voldoen. We doen dat in zeer grote platforms, onder andere door het combineren van verschillende technologieën in meerdere landen. Zo proberen we de juiste inkomstenmix te vinden en omzetrisico’s te beheersen.’

Dioux: ‘We hanteren een evenwichtige aanpak en nemen niet te veel risico bij schuldfinanciering. Wij hebben onze interne kracht op de elektriciteitsmarkt opgebouwd met toegewijde mensen die inkomsten veilig stellen en dynamisch zijn in het afdekken van risico’s.’

Welke soorten energie-infrastructuur zijn tegenwoordig het meest cruciaal voor de veerkracht, en in hoeverre zijn deze assets geschikt voor investeringen met institutioneel kapitaal op de lange termijn gezien de huidige marktstructuur?

Demyttenaere: ‘Voor ons is het cruciaal om consequent te analyseren hoe drie megaforces op elkaar inwerken: de opkomst van digitalisering en AI, geopolitieke fragmentatie met een sterkere focus op nationale veiligheid, en de transitie naar een koolstofarme economie. Deze megaforces botsen en versterken elkaar, en juist op dat snijvlak zien wij de meest interessante investeringskansen. Energie-infrastructuur in de transitie staat op dat kruispunt, en met name netwerken en opslag zijn uniek gepositioneerd om meerdere langetermijnthema’s tegelijk te ondersteunen: elektrificatie, energiezekerheid, betaalbaarheid en decarbonisatie. De assets worden in onze optiek structureel ondersteund door deze krachten, in plaats van dat ze louter blootgesteld zijn aan de schokken die zij veroorzaken.’

Gilligan: ‘De komende tien jaar moet er wereldwijd – met name in China, Europa en de Verenigde Staten – ongeveer zes biljoen worden geïnvesteerd in elektriciteitsnetten. In China is dat eenvoudig vanwege de volledige steun van de overheid en de mogelijkheid om het te financieren binnen de Chinese kapitaalmarkten. In Europa en de Verenigde Staten is het ingewikkelder, omdat we nog steeds regelgevingssystemen hebben die in de twintigste eeuw zijn opgebouwd en die ontworpen waren om bestaande monopolies te reguleren. We kijken nu naar een systeem dat vereist dat de werkelijke Regulated Asset Base, de RAB, in zeer korte tijd wordt verdubbeld en de regelgevingssystemen zijn daar niet echt op aangepast. Toezichthouders moeten diep gaan nadenken en in gesprek gaan met de regering en de kiezers om duidelijk te maken dat het om moeilijke zaken gaat waarmee vaak meer geld gemoeid is.’
 

Je moet veel intensiever nagaan hoe dingen je later kunnen opbreken, want infrastructuur is van nature een langetermijnzaak

 
Pim: ‘In Ierland, een eiland met een vrij hoge penetratiegraad van hernieuwbare energie, werden we zo’n drie tot vijf jaar geleden al geconfronteerd met veel van de structurele problemen waar de rest van Europa nu mee te maken heeft. Hierdoor hebben we ervaring kunnen opdoen met en meer inzicht gekregen in een aantal mogelijke uitdagingen, en hebben we oplossingen kunnen ontwikkelen. Een van de lessen die we hebben geleerd, is dat het van groot belang is om relaties op te bouwen met alle stakeholders, waaronder de overheid, om de nodige infrastructuur te ontwikkelen en zo veerkracht te creëren.’

Vassileva: ‘De kosten van de elektriciteitsnetwerken in de meeste landen moeten worden gesocialiseerd. Er is ontzettend veel fysieke infrastructuur in de wereld. Veel daarvan is vergeten en moet beter worden benut. Als we inderdaad naar een wereld willen gaan waarin duurzame moleculen overvloedig aanwezig zijn, is veel vereist, soms zelfs diverse fysieke infrastructuur, van schepen tot havens en ligplaatsen, enzovoort. Dat brengt ons terug bij het thema om ook de bestaande infrastructuur te koesteren en voor te bereiden op de transitie. Er zijn ook veel zeldzame aardmineralen nodig voor de energietransitie die op de een of andere manier duurzaam en ethisch verantwoord moeten worden gewonnen en ook over de wereld moeten worden vervoerd.’

Van Merriënboer: ‘Batterijen zijn het belangrijkst, vooral die voor de korte termijn. Die zijn betaalbaar en blijkbaar eenvoudig te implementeren en te gebruiken om bestaande assets te hybridiseren. Ze worden toegepast bij brownfield-projecten maar tegenwoordig ook steeds meer bij greenfield-projecten. Het is allemaal veelbelovend.’
 

Als je kijkt naar veiligheid, betaalbaarheid en duurzaamheid, dan is schone energie in feite op alle drie deze punten de winnaar

 
Pim: ‘Op dit moment zien we veel van de meest aantrekkelijke kansen in batterijen met een opslagduur van twee tot mogelijk vier uur. Dat zal echter verder evolueren en veranderen. In ieder geval is de markt ervoor aan het rijpen: de financieringsmogelijkheden verbeteren en na verloop van tijd zullen we een breder scala aan oplossingen zien.’

Bergsma: ‘Batterijen kunnen een groot deel van de belasting op het net verlichten. Lithium-ijzer lijkt dus duidelijk de winnaar te zijn. De positieve punten zijn een zeer uitgebreide toeleveringsketen (in China is minstens een tiental leveranciers die kwalitatief goede batterijen tegen lage kosten leveren) en goede technologie. De negatieve punten zijn natuurlijk de aanwezige risico’s. Bij een windmolenpark speelt dat veel minder dan bij batterijopslag. Wie weet wat een batterij na bijvoorbeeld tien jaar nog waard is. Over vijf jaar is er misschien een goedkopere batterij die ook nog eens beter presteert. Idealiter realiseer je binnen zes, zeven jaar een verdubbeling van je investering in batterijen.’

Dioux: ‘Of je de beste investering in BESS doet, hangt af van je risicobereidheid, of het nu gaat om volwassen markten met lagere IRR’s maar meer zekerheden over de inkomsten dankzij vastgelegde tolling agreements, of om opkomende markten waar je de ‘pionierspremie’ kunt verzilveren via inkomsten uit aanvullende diensten.’

Vassileva: ‘Wij hebben ook kritisch nagedacht over hoe de situatie op de elektriciteitsmarkt er over een paar jaar uit zal zien. Zal de volatiliteit op de elektriciteitsmarkt nog steeds hetzelfde zijn? Zal er, technisch gezien, ook sprake kunnen zijn van enige verslechtering? Bij een infrastructuurinvestering gaat het om voorspelbaarheid en trouw blijven aan het risicoprofiel dat aan beleggers is aangekondigd.’

Lukin: ‘We hebben zo’n drie jaar gekeken naar de beste kansen op de markt voor groene waterstof voordat we besloten erin te stappen. We wilden inzicht krijgen in de vooruitzichten voor risicobeperking in de kasstromen voordat het daadwerkelijk in onze kennisstrategie paste, omdat we niet precies wilden doen wat sommige spelers in de energiesector hebben gedaan en nu doen, zoals een ‘geleidelijke’ strategiewijziging of verschuiving in beleggingsstijl. Voor ons was het echt cruciaal om te zien dat je hoogwaardige langetermijnafnameovereenkomsten kunt structureren op de markt voor groene moleculen.’
 

Lees het verslag in het digitale magazine