Infrastructuur als strategische prioriteit (ronde tafel ‘From Energy Transition to Energy Security ’ – deel 1)

6 juli 2026

In deel 1 van het rondetafelverslag ‘From Energy Transition to Energy Security’ bespreken de deelnemers hoe infrastructuur is uitgegroeid tot een strategische prioriteit. Zij gaan in op energiezekerheid, geopolitieke afhankelijkheden, de verbreding van investeringskansen en de voorwaarden waaronder langetermijninvesteringen in de energietransitie aantrekkelijk blijven.

Door Hans Amesz  

De afgelopen jaren is de focus verschoven van de energietransitie naar energiezekerheid. Wat betekent dat voor de prioriteiten van Europese infrastructuurinvesteringen in het komende decennium?

Mark Gilligan: ‘In 2021 was Europa voor een groot deel van zijn olie- en gasvoorziening afhankelijk van Rusland. Tegenwoordig is de VS de belangrijkste leverancier. Tot ongeveer anderhalf jaar geleden kon dat nog worden geduid als een verschuiving van een vijand naar een bondgenoot, maar dat is inmiddels minder vanzelfsprekend. Hieruit blijkt wel dat het in het langetermijnbelang van Europa is om de verschuiving naar hernieuwbare energie te blijven versnellen. Vorig jaar was er sprake van een keerpunt, omdat wind- en zonne-energie in Europa voor het eerst beter presteerden op het gebied van elektriciteitsproductie dan fossiele brandstoffen. Toch hebben we nog steeds te maken met een kernprobleem in onze energiestrategie, namelijk dat we windturbines, zonnepanelen en batterijen zelf niet goedkoop kunnen produceren. We zullen allianties moeten aangaan met China en de Verenigde Staten om te streven naar die strategische autonomie die voortkomt uit het loskoppelen van fossiele brandstoffen.’

Albena Vassileva: ‘Door wat er in de wereld gebeurt, realiseren we ons steeds meer dat we energie op een veilige manier en tegen betaalbare prijzen moeten leveren. Op dit moment is daadwerkelijk investeren in nieuwe manieren om energie te leveren het beste wat we als asset managers kunnen doen. Tegelijkertijd moet echter ook de bestaande energie-infrastructuur goed worden beheerd. Het systeem is immers nog niet klaar voor een volledig hernieuwbare en volledig binnenlandse productie. Hoe kunnen we het nieuwe zoveel mogelijk stimuleren, maar tegelijkertijd ook goede beheerders blijven van wat er al is?’

Ita Demyttenaere: ‘Het gaat niet alleen om het opbouwen van meer hernieuwbare capaciteit. Er is een veel bredere kijk nodig op wat energiezekerheid vraagt. Die richt zich ook op het net, interconnectoren, opslag en al dat soort zaken. De vraag voordat we tot investeren overgaan is niet alleen of het koolstofarm is, maar ook of het veerkrachtig is en of de kosten stabiel zijn.’

Joost Bergsma: ‘Voor het eerst sinds lange tijd bevindt Europa zich daadwerkelijk in een groeitraject van energie. Dan heb je keuzes: hoe ga je die groei voeden? Ga je gas gebruiken, ga je kernenergie gebruiken, ga je elektriciteit gebruiken? Maar als je kijkt naar bijvoorbeeld veiligheid, betaalbaarheid en duurzaamheid, dan is schone energie in feite op alle drie deze punten de winnaar. Je ziet dat Europa echt harder gaat inzetten op schone energie en van het gas afstapt.’

Hoe hebben geopolitieke spanningen en afhankelijkheden in de toeleveringsketen de manier veranderd waarop pensioenfondsen en verzekeraars naar infrastructuurinvesteringen kijken?

Marco van de Geugten: ‘Er is zeker een tendens om zich meer op Europa te richten. Afgezien van investeringen in hernieuwbare energie en de energietransitie, vindt er een uitbreiding plaats naar andere delen of subsectoren binnen de infrastructuur, bijvoorbeeld elektrificatie van transport of stadsverwarming. Dit zijn sectoren die historisch niet tot de energietransitie werden gerekend, maar in de nieuwe context wel.’

Bart van Merriënboer: ‘Mijn klanten willen niet per se alle nieuwe ideeën najagen of de allernieuwste trends volgen, maar ze staan er wel voor open en zijn zeer bereid om bijvoorbeeld te investeren in batterijen, die er twee jaar geleden nog niet waren, maar nu overal te vinden zijn. Ik denk dat de grootste energieopslag wereldwijd in waterkrachtcentrales zit. Waterkracht is voor veel beleggers nu misschien minder toegankelijk om in te investeren, maar de bereidheid is er wel degelijk.’

Jocelyn Dioux: ‘Om een voorbeeld te geven: de integratie van energieprojecten met een batterijopslagsysteem, oftewel Battery Energy Storage System, kortweg BESS, in Spanje is pas recent economisch haalbaar geworden, omdat de verhouding tussen risico en rendement tot voor kort nog niet in evenwicht was. Dankzij de sterke daling van de BESS-capex is dit nu economisch haalbaar, wat goed nieuws is voor het ontlasten van het elektriciteitsnet.’

Igor Lukin: ‘Nog vóór de uitdagingen van Covid, de oorlog in Oekraïne en verdere geopolitieke onzekerheid speelden betaalbaarheid, voorzieningszekerheid en decarbonisatie bij de energietransitie al een grote rol. Ik denk dat er een groot kamp was aan de decarbonisatiekant van de ‘energiedriehoek’, van voorzieningszekerheid, betaalbaarheid en decarbonisatie. Vooral sinds het begin van de oorlog in Oekraïne zijn de aspecten van veiligheid, voorziening en decarbonisatie meer met elkaar verenigd.’

Vassileva: ‘Wij hebben een zeer gediversifieerde portefeuille op het gebied van energie en doen enorme investeringen in nieuwe infrastructuur met betrekking tot hernieuwbare energie. Tegelijkertijd hebben we ook traditionele energie-assets. We zien dat daarin heel verantwoorde investeringen kunnen worden gedaan zonder dat we daarmee onze eigen ambities noodzakelijkerwijs schenden, terwijl we daarnaast gezonde systemen bevorderen.’

Lukin: ‘Investeerders moeten heel voorzichtig zijn en de systeemkosten en betaalbaarheid voor de eindgebruiker analyseren. Je moet nadenken over hoe het energiesysteem er in de toekomst vanuit systeemperspectief uit zou zien zonder alleen op bijvoorbeeld elektrificatie te vertrouwen. Zes, zeven jaar geleden was het idee dat alles 100% geëlektrificeerd zou worden. Inmiddels is het ons allemaal duidelijk geworden dat het systeem niet op die manier zal functioneren en dat we in de toekomst een combinatie van groene elektriciteit en groene moleculen zullen zien.’

Zorgen investeringen in energiezekerheid voor een betere diversificatie van de portefeuille en een betere bescherming tegen koersdalingen, of leiden ze vooral tot meer complexiteit en daarmee samenhangende beleidsrisico’s?

Bergsma: ‘Toen we zo’n vijftien jaar geleden begonnen met de transitie naar schone energie, werd die door de overheid krachtig aangestuurd. Deze stimulans heeft goed gewerkt: de kosten voor het produceren van nieuwe zonne-energie, nieuwe windenergie, nieuwe offshore windenergie en nu ook nieuwe batterijopslag zijn gedaald en de toetredingsdrempels zijn verlaagd. Goed nieuws is dat de nieuwe terugleververgoedingen die overheden invoeren nu daadwerkelijk op marktbasis werken of daar heel dichtbij zitten, dus de systeemkosten voor de eindgebruiker zijn niet zo hoog. We zien een goede particuliere afnamemarkt die heel robuust is. Maar de overheden moeten wel af en toe ingrijpen, gewoon om de markt in bepaalde sectoren te ontlasten.’

Van de Geugten: ‘Voor ons als infrastructuurinvesteerders zijn langjarige, stabiele kasstromen van belang. Als de markt te volatiel is of niet volwassen genoeg om die te realiseren, kan een overheidsregeling helpen een deel van het commerciële risico voor investeerders weg te nemen.’
 

We zullen allianties moeten aangaan met China en de Verenigde Staten om te streven naar die strategische autonomie.

 
Van Merriënboer: ‘Het toevoegen van investeringen in energiezekerheid zorgt voor minder portefeuillerisico en additionele diversificatie vanwege de lagere correlatie met aandelen in geopolitieke shocks en met credit spreads tijdens snel oplopende inflatie.’

Hoe beïnvloeden geopolitieke spanningen, afhankelijkheden in de toeleveringsketen en veranderende regelgeving de rendementsverwachtingen en aannames bij de financiering van de energieinfrastructuur?

Demyttenaere: ‘Volgens ons vergroten deze krachten de spreiding in zowel risico als rendement. Assets die aansluiten bij doelstellingen rond nationale veiligheid kunnen profiteren van subsidies, snellere vergunningverlening of schaarste. Tegelijkertijd verhogen concentratie in de toeleveringsketen, tarieven, lokale regels, vertragingen bij netaansluitingen en aanpassingen in regelgeving het uitvoeringsrisico. Underwriting moet daarom conservatiever worden, bijvoorbeeld door een grondig begrip van tegenpartijen, en betrouwbare langetermijncontracten in combinatie met bewezen technologieën.’

Roger Pim: ‘Het tempo van verandering neemt toe. In de wereld van vandaag moet je voorzichtig zijn, een specialist zijn, en, om het zomaar te zeggen, het onverwachte verwachten. Bij veel van onze projecten werken we samen met overheidsinstanties, lokale experts op het gebied van ruimtelijke orde, aannemers en leveranciers. Dat we langdurige relaties onderhouden en over ruime ervaring beschikken, draagt bij aan een soepel projectbeheer en helpt bepaalde risico’s te beperken. Een van de grote veranderingen die we zien, is een groeiend besef op overheidsniveau van het belang van infrastructuur voor schone energie. Dit kan helpen bij de planning en investeerders vertrouwen geven wat betreft de ondersteuning op de lange termijn. Wat de afhankelijkheid binnen de toeleveringsketen betreft, kunnen de huidige geopolitieke spanningen voor uitdagingen zorgen. Het is dan ook des te belangrijker om relaties te benutten en meerdere opties open te houden om kritieke knelpunten of risico’s te voorkomen.’

Bergsma: ‘Houd in gedachten dat de toeleveringsketens voor offshore wind, onshore wind en zonne-energie behoorlijk verschillen. De fabrikanten van windturbines zijn nog overwegend Europees. Dat stelt je in staat om op dat niveau enigszins te diversifiëren. Vanwege het doorberekenen van het prijsrisico van lithium hebben we ervoor gekozen om met name voor zonnepanelen en batterijopslag te werken met langere termijnovereenkomsten met Chinese leveranciers.’
 

Het tempo van verandering neemt toe. In de wereld van vandaag moet je voorzichtig zijn, een specialist zijn, en het onverwachte verwachten.

 
Lukin: ‘Ik denk dat je veel zorgvuldiger moet nadenken over wat voor soort risico’s je tijdens je due diligence analyseert en veel intensiever moet nagaan hoe dingen je mogelijk later kunnen opbreken, want infrastructuur is van nature een langetermijnzaak: je kunt het niet snel veranderen.’

Gilligan: ‘In zekere zin hebben we onze inzet op één leverancier verdubbeld, en dat is in lijn met de algemene strategie. Maar het betekent dat infrastructuureigenaren aan de GP-kant steeds geavanceerder worden en een veel langere termijnvisie hanteren op het beheersen van hun bedrijfsrisico’s en het onderhouden van langetermijnrelaties, waarmee zij een groot verschil maken in het verminderen van risico’s in de toeleveringsketen.’
  

Lees het verslag in het digitale magazine