Han Dieperink: De dollar blijft overeind

3 februari 2026

Door Han Dieperink, geschreven op persoonlijke titel

Vrijdag 30 januari was een bijzondere dag op de edelmetaalmarkten. Goudfutures daalden met 11%, zilverfutures met maar liefst 31%: de grootste daling voor zilver sinds maart 1980. De extreme bewegingen volgden op de nominatie van Kevin Warsh als nieuwe voorzitter van de Federal Reserve. De vraag is of de zorgen over de zwakte van de dollar terecht waren.

De stijging van goud en zilver was de afgelopen jaren enorm. Goud steeg in 2025 met 66%, zilver zelfs met 135%. Begin vorige week bereikte goud bijna 5.600 dollar per troy ounce. De laatste weken ging de stijging parabool. Wat begon als een vlucht naar veiligheid als gevolg van geopolitieke onrust, werd een speculatieve handel waar vooral kleine beleggers massaal op insprongen. Volgens cijfers van de World Gold Council stroomde er in 2025 maar liefst 89 miljard dollar in goud-ETF's. In 2024 was dit slechts 4 miljard dollar. Deze rally, gedreven door kleine beleggers, deed denken aan de meme-stock hausse, maar dan in edelmetalen.

De rally werd gevoed door de complottheorie van de zogenaamde ‘debasement trade’: de angst dat de dollar zijn status als belangrijkste munt ter wereld zou verliezen. Dat er een geheim plan zou zijn om burgers arm te maken, dat inflatie expres wordt verborgen, dat hyperinflatie onvermijdelijk is en dat alles, behalve goud en bitcoin, naar nul gaat. In dat kader werd gevreesd dat Trump een Fed-voorzitter zou kiezen die zou toegeven aan politieke druk om rentes te verlagen. Trumps openlijke kritiek op Fed-voorzitter Jerome Powell en het onderzoek naar hem van het ministerie van Justitie voedden de angst voor politieke inmenging in de Fed.

De grenzen van Trump

Een belangrijk aspect van de marktreactie was de angst dat Trump grenzeloos alles zou kunnen doen wat hij nodig acht. Deze angst is overtrokken. De keuze voor Warsh toont aan dat Trump rekening houdt met Republikeinse senatoren. De Senaat moet Warsh nog benoemen, en dat geeft de partij invloed. Trump is geen absoluut heerser, al presenteert hij zich graag zo.

De grondleggers van de Verenigde Staten hebben de grondwet bewust ontworpen om te voorkomen dat de democratie zou veranderen in een dictatuur. Een democratie moet weliswaar worden verdedigd, maar de checks and balances in het Amerikaanse systeem zijn sterk. Drie krachten die Trump niet kan controleren bepalen de echte grenzen van zijn macht: de rechter, de kiezer en de obligatiemarkt.

Bij het Hooggerechtshof liggen meerdere zaken die direct raken aan Trumps beleid. De grondwettelijkheid van de wederkerige importheffingen staat ter discussie. Zelfs een conservatief Hooggerechtshof, waarvan Trump zelf drie van de in totaal negen leden heeft benoemd, kan besluiten dat bepaalde acties de grondwettelijke grenzen overschrijden. De rechtsstaat is sterker dan veel mensen denken.

In november staan er verkiezingen op de agenda in Amerika. Historisch gezien zijn tussentijdse verkiezingen zelden vriendelijk voor de zittende president. Er zijn signalen dat de onvoorspelbaarheid van Trumps beleid ook onder Republikeinse kiezers vragen oproept. De chaos rond tarieven, de diplomatieke spanningen met bondgenoten en de voortdurende turbulentie beginnen hun effect te hebben.

Misschien wel de meest directe rem op Trumps beleid komt van de obligatiemarkt. Trump meet zijn succes openlijk af aan de prestaties van de financiële markten. Een stijgende beurs is voor hem bewijs van geslaagd beleid, een dalende beurs een signaal dat bijsturing nodig is. Deze zelfgekozen maatstaf maakt hem kwetsbaar. De president die beweert zich niets aan te hoeven trekken van externe druk, blijkt uiterst gevoelig voor de koersen op Wall Street. De VS hebben een staatsschuld van meer dan 36 biljoen dollar. Amerika is afhankelijk van de bereidheid van beleggers om die schuld te blijven kopen. Zodra die bereidheid afneemt, stijgen de rentes en krimpt de budgettaire ruimte. De schuldeiser dicteert uiteindelijk de voorwaarden.

Warsh: terug naar realiteit

De benoeming van Kevin Warsh is een perfect voorbeeld van deze beperkingen. Deze voormalig Fed-gouverneur, die van 2006 tot 2011 werkte bij de Fed, staat bekend als iemand die inflatie serieus neemt. Hij is geen extreme havik, maar wel een pragmaticus die de onafhankelijkheid van de Fed belangrijk vindt. Tijdens zijn eerdere tijd bij de Fed bekritiseerde hij het opkopen van obligaties om rentes laag te houden. De markt ziet zijn benoeming als een teken dat de Fed onafhankelijk blijft en niet zal toegeven aan politieke druk voor lagere rentes. De dollar steeg, goud en zilver stortten in.

Geen alternatief voor de dollar

De belangrijkste reden waarom zorgen over de dollar overdreven zijn, is simpel: er bestaat momenteel geen echt alternatief. De discussie over dedollarisering lijkt inmiddels over haar hoogtepunt heen. Hoe begrijpelijk de wens ook mag zijn om uit de dollar te stappen, voor grote valutaposities is er feitelijk geen andere optie.

De eurozone, met haar 27 verschillende jurisdicties en de littekens van de eurocrisis, biedt niet de eenheid en diepte die institutionele beleggers zoeken. En zolang de Chinese renminbi niet vrij verhandelbaar is, blijft ook dat geen serieus alternatief voor de diepe, liquide Amerikaanse financiële markten. De dollar dankt zijn positie niet alleen aan economische kracht, maar ook aan het ontbreken van een geloofwaardige concurrent.

Ondertussen nemen de kapitaalstromen richting Amerikaanse assets eerder toe dan af. Amerikaanse bedrijven leiden in technologie en innovatie. De productiviteitsgroei is indrukwekkend, vooral door de impact van kunstmatige intelligentie. Deze fundamentele kracht van de Amerikaanse economie weegt zwaarder dan kortetermijnpolitiek.

Waren de zorgen overtrokken?

De zorgen over de zwakte van de dollar gingen voorbij aan enkele belangrijke feiten. Centrale banken blijven gewoon dollarreserves aanhouden. De geschiedenis wijst uit dat goud over lange periodes vaak niet veel stijgt. Met uitzondering van de jaren zeventig, de jaren tweeduizend en de afgelopen jaren heeft goud vaak teleurgesteld als belegging. Elke boom in goud en zilver wordt onvermijdelijk gevolgd door een bust.

Economische onzekerheid is reëel, maar markten kunnen zorgen overdrijven. De Amerikaanse economie blijft sterk en met een pragmatische Fed-voorzitter als Warsh is de kans op een zwakke dollar veel kleiner dan velen vreesden. Ondanks de recente daling blijven goudprijzen historisch hoog. Zelfs onder de 4.000 dollar zouden ze nog steeds op het niveau van vijf maanden geleden staan.

Trumps uitspraken over de dollar mogen voor ruis zorgen, maar op lange termijn gaat het om structurele factoren. De benoeming van Warsh laat zien dat de waarborgen sterker zijn dan velen dachten. Trump moet rekening houden met de Republikeinse partij, met de rechter, met de kiezer en met de obligatiemarkt. De dollar blijft de reservemunt van de wereld, omdat er simpelweg geen alternatief is en omdat de Amerikaanse grondwet effectieve beperkingen kent op presidentiële macht. De Amerikaanse economie is productief, innovatief en heeft de diepste financiële markten ter wereld. De dollar zal daarom nog jarenlang de belangrijkste reservemunt van de wereld blijven.

Meer columns van Han Dieperink