Economische gevolgen overstromingen in EU: Nederland zeer kwetsbaar
Nederland hoort tot de economisch meest kwetsbare landen van de EU als het gaat om overstromingsrisico. Dat blijkt uit het rapport 'Europa onder water' van kredietverzekeraar Allianz Trade. In dit rapport is becijferd wat een zware overstroming in 2027 – 2030 zou betekenen voor investeringen, inkomen, consumptie en de overheidsfinanciën in Europese landen. Nederland hoort samen met Duitsland, België, Italië en Kroatië tot de landen die het meest kwetsbaar zijn.
Vijf jaar na de grote overstromingen in Duitsland (Ahrtal), België (rivierdalen Ourthe en de Maas) en Nederland (rivierdal de Geul) laat het rapport zien wat de economische gevolgen zijn als rivieren komende jaren buiten hun oevers treden in Europa en het Verenigd Koninkrijk. Dergelijke overstromingen gaan doorgaans gepaard met hevige regen waardoor ook rioolafvoersystemen overbelast raken en water zich ophoopt in woonwijken en industriegebieden. Na extreme regenval op 14 en 15 juli in 2021 veranderden kleine rivieren zoals de Ahr in korte tijd in verwoestende watermassa’s. Hele dorpen werden getroffen, bruggen en huizen weggeslagen en veel mensen werden ’s nachts verrast door het snel stijgende water. Meer dan 180 doden, tienduizenden woningen raakten zwaar beschadigd en de totale schade liep op tot circa 30 miljard euro. Tot op de dag van vandaag zijn de herstelwerkzaamheden nog volop gaande.
Nederland extra kwetsbaar
“Nederland staat wereldwijd bekend als een sterk waterland, maar economisch gezien zijn we bij wateroverlast juist extra kwetsbaar,” zegt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade. “Een groot deel van de bevolking en de productiecapaciteit bevindt zich in mogelijke overstromingsgebieden. Als daar een grote waterschok optreedt, is het effect op investeringen, inkomen en consumptie vele malen groter dan in minder geconcentreerde economieën.”
Uit de analyse komt Nederland naar voren als koploper in investeringsverlies. Geeroms: "Bij een overstroming tussen 2027 en 2030 kan de totale investering in de Nederlandse economie bijna 15% lager uitvallen. Dat is de hoogste waarde van alle onderzochte landen. Naast het enorme investeringsverlies krijgen huishoudens een stevige inkomensklap te verduren. Ze hebben te maken met hogere kosten als reparaties, verhuizing, tijdelijke opvang en vervanging van beschadigde spullen, vaak deels onverzekerd. Ook stijgen prijzen van goederen en diensten door beschadigde infrastructuur en verstoorde logistiek. Verder komen bedrijven stil te liggen of draaien op halve kracht. Behalve het menselijk leed hebben overstromingen een grote impact op economische groei, koopkracht en investeringen die jarenlang kan doorwerken.”
Geeroms wijst ook op stevige druk op de Nederlandse overheidsbegroting. “In het scenario dat we doorrekenden gaat het overheidstekort met zo’n 1,6 procentpunt van het bbp achteruit. Vooral door extra uitgaven van de staat aan noodhulp, herstel en wederopbouw. Tegelijk valt een deel van de belastinginkomsten terug omdat de echte economische activiteit afneemt.”
Schade steeds groter
Het rapport maakt duidelijk dat overstromingen niet vaker voorkomen, maar wel steeds duurder worden. De totale economische schade door overstromingen in Europa steeg van ruim 63 miljard euro in de periode 2000–2009 naar bijna 75 miljard euro in 2010–2019 en bijna 90 miljard in de jaren 2020–2025. Slechts een deel van deze schade is verzekerd, waardoor huishoudens, bedrijven en overheden het grootste deel zelf dragen.
“Als je naar de cijfers kijkt, is er eigenlijk geen excuus om niets te doen,” zegt Johan Geeroms, Risk Director Allianz Trade Benelux. “Elke euro die we steken in slimme wateropvang, sterke dijken, moderne riolering en een verstandige ruimtelijke ordening voorkomt straks een veelvoud aan schade. Maar dan moeten we wel maatwerk leveren: rivieren hebben ruimte nodig in het hele stroomgebied, terwijl hevige regen juist vraagt om goede afvoer in de straat en flood‑proof gebouwen. Dáár ligt de echte economische winst van adaptatie.”
