IVBN: Verduurzaming, tussen ambitie en realiteit
Verduurzaming van woningen is breed omarmd, maar in de praktijk komt de versnelling onvoldoende op gang. De ambities zijn hoog, de uitvoering is complex. Dat spanningsveld raakt investeringen, de betaalbaarheid en het tempo van de energietransitie in Nederland.
Door Judith Norbart, Directeur, IVBN
Het afgelopen decennium is verduurzaming van woningen verschoven van ambitie naar uitvoering. Institutionele beleggers investeren actief in het verbeteren van bestaande woningen, met het oog op lagere CO₂- uitstoot, lagere energielasten en toekomstbestendige portefeuilles. Niet incidenteel, maar via meerjarige routekaarten en met een lange investeringshorizon. De materiële en immateriële meerwaarde van duurzame gebouwen is helder en wordt alleen maar zichtbaarder in de huidige geopolitieke context. Tegelijkertijd moeten deze investeringen landen in een praktijk die wordt gekenmerkt door complexe regelgeving, uitvoering en besluitvorming. Juist in een periode waarin verduurzaming moet versnellen, is het cruciaal dat randvoorwaarden gelijke tred houden met ambities. Niet afremmen, maar ondersteunen.
Investeren vraagt voorspelbaarheid
Voor institutionele beleggers is verduurzaming onlosmakelijk verbonden met voorspelbaarheid en rendement. Investeringen in energieprestaties, installaties en gebouwkwaliteit vragen aanzienlijke kapitaalinzet en kennen lange terugverdientijden. Dat vergt een stabiel en samenhangend beleidskader waarin duurzaamheidseisen, huurprijsbeleid en fiscaliteit op elkaar aansluiten. Juist op dat punt neemt de onzekerheid toe. Lokale, nationale en Europese eisen blijken steeds weer veranderlijk. Daardoor wordt het moeilijk om investeringen verantwoord te plannen voor meerdere jaren en komt niet de bereidheid, maar wel de haalbaarheid van de verduurzamingsagenda onder druk te staan.
Daar komt bij dat verhuurders steeds vaker te maken krijgen met uitvoeringsknelpunten die buiten hun eigen organisaties liggen. Bouw- en onderhoudskosten zijn fors gestegen. Procedures duren lang en er zijn tekorten aan installateurs en materialen. Ook netcongestie vormt een groeiende belemmering voor elektrificatie, laadinfrastructuur en de uitrol van warmtepompen. Deze factoren zorgen voor vertraging, hogere kosten en onzekerheid, waarbij netcongestie verduurzaming in sommige gevallen tijdelijk onmogelijk maakt. Met hetzelfde beschikbare kapitaal kunnen daardoor minder woningen worden verbeterd.
Waar uitvoering vastloopt
Een ander knelpunt zit in de organisatie van verduurzaming. Huidige instemmingsvereisten bij huurwoningen en besluitvormingseisen in VvE-verband blokkeren projecten die inhoudelijk breed worden gedragen. Bij huurwoningen tellen niet‑reagerende huurders mee als tegenstem; bij VvE’s vormen hoge meerderheidsvereisten een vergelijkbare barrière. Hierdoor kunnen noodzakelijke woningverbeteringen vertragen of geheel stilvallen. Dat staat op gespannen voet met de maatschappelijke doelen van verduurzaming: lagere energielasten, meer comfort en toekomstbestendige woningen. De route naar Paris Proof vraagt dat alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen: verhuurders die blijven investeren, huurders en eigenaren die meebewegen. Zij moeten elkaar niet tegenhouden, maar vooruithelpen. De taak van de overheid is daarbij belemmeringen weg te nemen, besluitvorming te vereenvoudigen en samenwerking te ondersteunen.
Als beleid en uitvoering schuren
Versnelling van verduurzaming vraagt iets van ons allemaal. Niet alleen vanuit regelgeving, maar ook vanwege het maatschappelijke belang. Het wringt dat deze opgave steeds moeilijker wordt. Het spanningsveld werkt verlammend: niet omdat partijen niet willen, maar omdat het té complex wordt, financieel onhaalbaar wordt en risico’s lastiger te beheersen zijn. De oplossing ligt niet in het terugschroeven van ambities, maar in het verbeteren van de randvoorwaarden: samenwerking en stabiel, samenhangend beleid, met voldoende voorspelbaarheid voor langjarige investeringen. Alleen wanneer ambities kunnen worden vertaald naar uitvoerbare en investeerbare kaders, kan het tempo omhoog zonder dat andere doelen in het gedrang komen. Daar ligt de mogelijkheid om de kloof tussen ambitie en realiteit te verkleinen.
Lees het volledige artikel in Financial Investigator magazine
