Boer & Croon: Toegang tot de beste AI is niet meer vanzelfsprekend
Lange tijd was de impliciete belofte van AI dat de technologie steeds krachtiger en breder beschikbaar zou worden. Iedereen zou toegang hebben tot dezelfde intelligentie, de vraag was vooral hoe je die optimaal kon benutten. Maar die aanname is niet langer houdbaar.
De Amerikaanse overheid heeft de organisatie opgedragen de toegang tot haar twee meest geavanceerde ‘frontier’-modellen, Mythos en Fable 5, te beperken vanwege veiligheidsoverwegingen. Dat is op zichzelf begrijpelijk. Als een model kan helpen bij het vinden van kwetsbaarheden in kritieke systemen, wil je niet dat die capaciteit zonder voorwaarden wereldwijd beschikbaar is. Maar de consequentie is wel dat de toegang tot frontier-AI selectiever wordt. Momenteel bespreekt Anthropic met de Amerikaanse overheid of en hoe deze modellen toch vrijgegeven kunnen worden.
Daar komen drie ontwikkelingen samen. De eerste is security. De krachtigste modellen worden eerst getest en ingezet door vertrouwde defenders, vaak in een Amerikaanse context. De tweede is compute. Frontier-AI is geen gewone software met verwaarloosbare marginale kosten. De benodigde rekenkracht is schaars en duur. Wie die capaciteit heeft, bepaalt mede wie mee kan doen. De derde factor is geopolitiek. De Amerikaanse overheid wordt steeds nadrukkelijker de poortwachter van technologie die economisch en militair van strategisch belang is.
Voor Nederlandse en Europese bedrijven betekent dit dat er een nieuw scenario bij komt bij het inzetten van AI. Het is al lange tijd belangrijk dat bestuurders niet alleen moeten experimenteren met AI, maar vooral op topniveau strategisch moeten doordenken wat AI op termijn betekent voor hun bedrijfsvoering, hun verdienmodel en hun concurrentiepositie. Daar horen nu ook twee vragen bij: wat als de beste modellen niet vanzelf voor ons beschikbaar zijn en: hoe verslaafd is onze onderneming aan Amerikaanse AI-tokens?
Dat betekent niet dat bedrijven de Amerikaanse AI-capaciteiten links moeten laten liggen. Maar het betekent wel dat je niet naïef afhankelijk moet worden van één Amerikaanse leverancier, één infrastructuur of één politiek-juridisch regime.
Werk daarom scenario’s uit. Welke processen worden straks echt afhankelijk van AI? Wat gebeurt er als toegang duurder, beperkter of tijdelijk onmogelijk wordt? Kun je overstappen naar andere modellen? En waar Europese alternatieven voldoende goed zijn, geef die dan ook serieus een kans. Niet uit sentiment, maar uit strategisch eigenbelang.
Want één ding is nu duidelijk: de beste AI-modellen worden geen vanzelfsprekend publiek bezit, maar een schaars goed dat wordt verdeeld op basis van geld, vertrouwen en geopolitiek belang.
