Aberdeen: Invloed aandeelhouders op macht bestuurders AI-reuzen is beperkt
Aberdeen: Invloed aandeelhouders op macht bestuurders AI-reuzen is beperkt
Bij een eventuele beursgang van technologiebedrijven als SpaceX en Anthropic moeten beleggers zich niet alleen richten op de groeivooruitzichten, maar ook op de vraag wie het binnen deze bedrijven voor het zeggen heeft.
Dat stelt Stuart Riddick, Sustainable Investment Director bij Aberdeen. Steeds meer technologiebedrijven kiezen voor een bestuursstructuur waarin oprichters en speciaal aangestelde toezichthouders veel macht behouden, ook als externe beleggers een aanzienlijk deel van het bedrijf in handen hebben.
Bij SpaceX hebben aandeelhouders met aandelen van klasse B tien stemmen per aandeel, tegen één stem voor aandeelhouders met aandelen van klasse A. Daardoor kunnen houders van aandelen met extra stemrecht ook na een eventuele beursgang de controle over het bedrijf behouden en dus de meerderheid van de bestuurders benoemen.
Bovendien is er geen einddatum aan hun extra stemrecht verbonden. Bij Anthropic is de zeggenschap verdeeld tussen de zeven oprichters en de Long-Term Benefit Trust, die de langetermijndoelstellingen van het bedrijf moet bewaken. Gewone aandeelhouders hebben daardoor weinig invloed op belangrijke besluiten.
Volgens Riddick kunnen er goede redenen zijn om oprichters meer zeggenschap te geven dan andere aandeelhouders. Zo kunnen zij vasthouden aan een langetermijnstrategie, zonder voortdurend rekening te hoeven houden met beleggers die uit zijn op snel rendement.
Bij bedrijven die geavanceerde AI ontwikkelen, kan het bovendien verstandig zijn om te voorkomen dat commerciële belangen zwaarder gaan wegen dan de maatschappelijke gevolgen van hun technologie. Maar aan dergelijke constructies kleven ook risico's. Wie bepaalt bijvoorbeeld wat verantwoorde AI precies behelst? Zelfs deskundigen kunnen er het niet over eens worden.
Zo waarschuwt Mustafa Suleyman, CEO van Microsoft AI, Zo waarschuwt Mustafa Suleyman, CEO van Microsoft AI, dat AI-systemen moeilijker in toom te houden zijn als ze tijdens hun training wordt aangeleerd dat ze bewustzijn bezitten en dus rechten hebben. Zijn kritiek richt zich op Anthropic, dat volgens hem met deze trainingsaanpak nieuwe veiligheidsrisico's veroorzaakt.
Dat verschil van inzicht is volgens Riddick belangrijk voor beleggers. Een bestuursstructuur die de maatschappelijke doelstellingen van een bedrijf beschermt, geeft immers ook veel macht aan degenen die bepalen hoe die doelstellingen moeten worden uitgevoerd. Als aandeelhouders daar nauwelijks invloed op hebben, moeten er andere mogelijkheden zijn om besluiten kritisch onder de loep te leggen en bestuurders ter verantwoording te roepen.
Hoe minder zeggenschap aandeelhouders hebben, hoe belangrijker onafhankelijk toezicht, transparantie en een goede bescherming van hun belangen worden. Dat geldt vooral wanneer oprichters machtig zijn, ook als hun financiële belang in het bedrijf daalt.
Daarom is een beursgang voor beleggers een belangrijk moment om de bestuursstructuur onder de loep te nemen. Bij bedrijven met een normale bestuursstructuur kunnen aandeelhouders tegen de benoeming van bestuurders stemmen, zelf voorstellen indienen of druk uitoefenen om veranderingen door te voeren. Als oprichters vrijwel alle zeggenschap behouden, worden de belangen van aandeelhouders aan de kant geschoven.
Riddick vindt daarom dat beleggers al vóór een beursgang goed in kaart moeten brengen hoe de macht binnen een bedrijf is verdeeld. Wie benoemt de bestuurders? Wie houdt toezicht op hun besluiten? En wat kunnen aandeelhouders doen als zij het niet eens zijn met de koers van het bedrijf? Wie pas na de beursgang ontdekt dat het toezicht tekortschiet, kan daar mogelijk weinig meer aan veranderen.
Actieve beleggers kunnen ervoor kiezen niet in een bedrijf te investeren als zij de bestuursstructuur onaanvaardbaar vinden. Voor indexbeleggers ligt dat ingewikkelder, omdat zij de samenstelling van een beursindex volgen.
De sterke groei en technologische voorsprong van bedrijven als Anthropic kunnen beleggers ertoe zetten genoegen te nemen met minder zeggenschap dan zij bij andere ondernemingen zouden accepteren.
Volgens Riddick mag dat echter geen reden zijn om minder kritisch te zijn op het bestuur. Juist bij bedrijven die technologie ontwikkelen met mogelijk ingrijpende gevolgen voor de economie en de samenleving, moeten beleggers weten wie de beslissingen neemt, wie daarop toeziet en hoe kan worden ingegrepen als het misgaat.