LFDE: Stijgende gasprijs kan opwaartse druk op rente zetten
De Europese gasprijs gaat door het dak: op 2 september liep hij op tot bijna 74 euro per MWh, het hoogste niveau sinds 2023 en hoger dan de pieken die afgelopen voorjaar werden bereikt nadat het conflict tussen de VS en Iran was losgebarsten.
We zijn weliswaar nog ver verwijderd van de recordprijzen die we zagen na het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022, toen gas meer dan 300 euro per MWh kostte, maar de gasprijs zit al sinds begin 2026 in de lift en ligt een stuk hoger dan sommige instellingen die de inflatie moeten inschatten, met name de Europese Centrale Bank, hadden aangenomen.
Dat laat vermoeden dat de inflatie in de nabije toekomst hoger zou kunnen uitvallen dan verwacht – en dus ook de opwaartse druk op de rente zou kunnen toenemen, meent Alexis Bienvenu, portefeuillemanager bij La Financière de l’Échiquier (LFDE).
Des te zorgwekkender is dat verschillende factoren een verdere stijging in de hand kunnen werken. Om te beginnen ziet het er niet naar uit dat de Straat van Hormuz binnenkort permanent geopend zal worden. De spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten zijn alleen tijdens een kort bestand in juni even afgenomen. Vandaag lijken we in een patstelling te zitten, zonder merkbare vooruitgang in de onderhandelingen of beslissende militaire doorbraak.
Vóór het conflict ging ongeveer 20% van de wereldhandel in vloeibaar aardgas (LNG) door de Straat. Een deel van het weggevallen volume is weliswaar gecompenseerd door een toename van de productie in andere delen van de wereld, maar het Internationaal Energieagentschap schat de vervangingsgraad op ongeveer 75%. Er is dus nog steeds een aanzienlijk aanbodtekort op een markt die al sinds de energiecrisis van 2022 erg krap is.
Cruciale installaties buiten gebruik
En zelfs als de Straat permanent heropend zou worden, zou de productie van Qatar, die een sleutelrol vervult in de wereldwijde LNG-markt, zeker nog een aantal maanden op een laag pitje staan. Een aantal cruciale installaties is namelijk buiten gebruik, in het bijzonder het Ras Laffan-complex in Qatar, de grootste installatie voor vloeibaarmaking van aardgas ter wereld. Het zal niet lukken om de industriële productie vóór de komende winter volledig te herstellen.
Tot slot kan de stijgende gasprijs niet los worden gezien van de Europese gasvoorraden, die veel kleiner zijn dan gebruikelijk in deze tijd van het jaar. Volgens Gas Infrastructure Europe (GIE), dat de gegevens van de Europese exploitanten van gasopslag centraliseert, lag het niveau van de voorraden begin september op slechts ongeveer 65%, tegen gemiddeld 88% in het verleden. Die brede kloof wijst erop dat de bevoorrading deze winter bijzonder krap gaat worden.
Het tekort is niet alleen het gevolg van de hoge prijzen in 2026, waardoor het economisch weinig aantrekkelijk is geworden om voorraden aan te leggen, maar ook van een moeizame bevoorrading door Aziatische concurrentie voor LNG en van een bijzonder warme zomer, waarin meer gas werd verstookt om elektriciteit op te wekken voor airco's. Die krapte is vooral voelbaar in Duitsland, waar de voorraden nog maar net boven de 50% liggen, terwijl de industrie van het land nog steeds sterk afhankelijk is van aardgas.
Stijgende gasvraag in Azië
Als klap op de vuurpijl kunnen de wereldwijde weersomstandigheden de druk op de markt nog verder opdrijven. Door de extreem krachtige El Niño die momenteel aan de gang is, zijn delen van Azië en de Stille Oceaan warmer en droger geworden. Daardoor vergroot de kans op een stijgende gasvraag in Azië om aan de behoefte aan verkoeling te voldoen en de mogelijk lager dan gebruikelijke elektriciteitsproductie van waterkrachtcentrales op te vangen. Dat kan de wereldwijde concurrentie voor het beschikbare LNG-aanbod verder doen toenemen.
Er zijn vandaag dus tal van factoren in het spel die deze winter voor grote spanningen op de Europese gasmarkt kunnen zorgen, met als waarschijnlijk gevolg een nieuwe opleving van de inflatie en een afname van de industriële productie.
Er zijn natuurlijk sectoren die van de hoge gasprijs kunnen profiteren, zoals kernenergie, hernieuwbare energie, bedrijven die actief zijn in elektrificatie en … Amerikaanse LNG-producenten. Andere – Europese – sectoren, die het toch al moeilijk hebben, kunnen die prijsstijging echter missen als kiespijn. Het gaat dan met name om de chemie, de kunstmestproductie en de staalnijverheid.
Beproeving voor concurrentievermogen Europa
Behalve het inflatierisico is er dus ook een gevaar voor het concurrentievermogen van Europa. Terwijl de Verenigde Staten in hun eigen aardgasbehoeften kunnen voorzien, blijft Europa erg afhankelijk van geïmporteerd LNG. In geval van een blijvend verschil in de kostprijs van energie aan weerszijden van de Atlantische Oceaan, wordt de Europese industrie minder aantrekkelijk.
Met veel moeite is Europa er sinds 2022 in geslaagd een energietekort te vermijden. Niets garandeert echter dat het op middellange termijn de teloorgang van zijn industrie kan verhinderen als aardgas abnormaal duur blijft. Net als gas kunnen immers ook fabrieken snel in rook opgaan. Wat er ook gaat gebeuren met de temperatuur, Europa krijgt het deze winter warm onder de voeten op energiegebied: een nieuwe beproeving voor zijn concurrentievermogen.
