AF Advisors: Let op, niet beleggen brengt risico’s met zich mee!
Door Teun van Kampen, consultant Legal & Regulatory Solutions bij AF Advisors
Misschien geldt die nuchtere wijsheid wel voor een groot deel van de Nederlandse huishoudens dat niet belegt. Sterker nog, een aanzienlijk deel loopt juist risico door niet te beleggen. Dat biedt grote kansen voor de sector, mits zij deze doelgroep passend weten te bedienen.
De AFM kopte dit voorjaar dat veel huishoudens de kans op rendement laten liggen. Ongeveer een derde van de Nederlandse huishoudens (circa 2,6 miljoen) belegt niet, terwijl zij meer liquide vermogen aanhouden dan de financiële buffer die het Nibud adviseert. Binnen die groep valt één segment in het bijzonder op: 800.000 huishoudens hebben voldoende vermogen om te beleggen, maar bouwen tegelijkertijd onvoldoende pensioen op in de eerste en tweede pijler om blijvend in hun levensstandaard te voorzien. Voor huishoudens die niet beleggen, maar wel over voldoende vermogen beschikken, gaat het om een totaalbedrag van €50 miljard boven op de aanbevolen buffer van het Nibud. Dat betreft vermogen dat nu voornamelijk op spaarrekeningen staat en door inflatie aan koopkracht verliest. Een risico voor deze huishoudens en een gemiste impuls voor de economie.
Juist daarom is de vraag relevant hoe deze doelgroep bereikt kan worden. In dat licht is het interessant dat de AFM in mei heeft aangekondigd nader te onderzoeken onder welke voorwaarden automatisch herbalanceren en automatische risicoafbouw binnen execution-only dienstverlening mogelijk zouden kunnen zijn.
Bij life-cyclebeleggen wordt het risicoprofiel automatisch afgebouwd naarmate de beleggingshorizon, met name de pensioendatum, nadert. Voor de circa 800.000 huishoudens die afstevenen op een pensioengat, kan dit het type product zijn dat de kloof kan dichten. Het combineert de lage instapdrempel en beperkte kosten van execution-only met de ontzorging die deze doelgroep nodig heeft.
De Leidraad Kwalitatieve innovatie dienstverlening uit 2016 van de AFM benoemde voornamelijk beperkingen op dit vlak. Dat de AFM nu nadrukkelijk de mogelijkheden voor life-cyclebeleggen en risicoafbouw binnen execution-only benoemt, duidt op een positievere benadering. Verder neemt de AFM het Europese speelveld expliciet in acht. Een verduidelijking in lijn met Europese ontwikkelingen kan leiden tot een verruiming in Nederlandse context.
Een verruiming van het execution-only domein roept in dit kader op het eerste gezicht wel een spanningsveld op. Het centrale uitgangspunt van innovatie van beleggingsconcepten is namelijk dat dit het belang van de potentiële klant moet dienen, beleggersbescherming moet dus altijd in gedachte blijven. Een doelgroep die niet belegt, kan duiden op beperkte beleggerservaring waardoor advisering juist wenselijk kan zijn.
Uit de Consumentenmonitor blijkt dat Nederlanders zichzelf onvoldoende kennis toedichten om te beleggen. Ook ervaren zij beleggen als risicovol en ontbreekt het vaak aan interesse. Daarnaast denkt een grote groep onvoldoende geld te hebben om te starten. Opvallend is dat 9% juist wél wil beleggen, maar niet weet waar te beginnen.
Als dat ook geldt voor de doelgroep die op dit moment niet belegt en daardoor risico loopt op een pensioengat, pleit dit voor het ontwikkelen en eenvoudiger kunnen aanbieden van passende producten. Life-cyclebeleggen en automatische risicoafbouw zijn niet zomaar productkenmerken; ze kunnen worden gezien als ingebouwde gedrags- en risicobeheersingsmechanismen. Indien de mogelijkheden binnen execution-only worden vergroot, kan de winst in beleggersbescherming juist voortkomen uit zulke geïntegreerde life-cycleopties en risicoafbouw.
Dit mes snijdt aan drie kanten. Wie nu risico loopt op een pensioentekort en beschikbaar vermogen heeft om te beleggen, heeft baat bij toegang tot eenvoudige en passende producten. Daarbovenop worden miljarden aan spaargeld productiever ingezet. Ook de sector kan profiteren doordat 800.000 huishoudens potentieel een aanzienlijke bron van nieuw beheerd vermogen vormen.
Een zekere ruimte is er al. De AFM wil verduidelijken binnen bestaande kaders, wat impliceert dat de huidige regelgeving mogelijkheden biedt. Die ruimte wordt op dit moment nog onvoldoende benut. Het is de vraag wie deze bal oppakt.
