LFDE: Het gevaar van hefboom-ETF’s
4,1%. Dat is de gemiddelde dagelijkse schommeling sinds begin juli van de Kospi, de sterindex van de Zuid-Koreaanse beurs, in positieve of negatieve zin. Ter vergelijking: een index van wereldwijde aandelen schommelt in absolute termen over een langere periode bekeken gemiddeld met circa 0,6% per dag. Die instabiliteit van de Zuid-Koreaanse index is voor een groot stuk te wijten aan de extreem volatiele koersen van twee zwaargewichten uit de halfgeleidersector, SK Hynix en Samsung Electronics. Dat grillige koersverloop is echter niet het gevolg van een fundamentele ontwikkeling – ook al rijzen er hier en daar twijfels over de toekomstige vraag naar halfgeleiders – maar eerder van het ongecontroleerde gebruik van ETF's met hefboomwerking. Op wereldschaal zijn die producten niet nieuw, maar in Zuid-Korea treden ze sinds kort wel heel prominent op de voorgrond. Dat meent Enguerrand Artaz, strategisch analist bij La Financière de l’Échiquier (LFDE).
Eerst en vooral moeten we erop wijzen dat het hoofdzakelijk gaat om ETF's (of ETN's) die zijn gebaseerd op één enkel aandeel en niet op een gediversifieerde index, met een hefboom van 2 in zowel opwaartse als neerwaartse zin (het maximum dat in Zuid-Korea is toegelaten). Dat wil zeggen dat hun waarde stijgt of daalt met tweemaal de dagelijkse koersbeweging van het onderliggende aandeel. Dergelijke instrumenten zijn in Zuid-Korea toegelaten sinds een op 28 april 2026 in werking getreden hervorming en zijn aanwezig op de beurs sinds 27 mei.
Aangezien alleen Samsung Electronics en SK Hynix aan de vereisten op het gebied van kapitalisatie, liquiditeit én diepte van de derivatenmarkt voldoen, komen alleen hun aandelen in aanmerking als onderliggende waarde voor de nieuwe instrumenten, die veel populairder zijn gebleken dan de Zuid-Koreaanse autoriteiten hadden verwacht. De hervorming waarmee die producten in eerste instantie werden toegelaten, was vooral ingegeven door de wens om competitief te blijven. Zuid-Koreaanse beleggers konden namelijk al buitenlandse producten met hefboomwerking op één enkel aandeel kopen, terwijl de Zuid-Koreaanse regelgeving tot dan vereiste dat de onderliggende waarde uit minimaal 10 effecten bestond, met een weging van maximaal 30% per effect.
Onstilbare honger beleggers
De deregulering kwam er echter op een moment dat de Zuid-Koreaanse markt, aangejaagd door de onstilbare honger van wereldwijde beleggers naar halfgeleideraandelen, volop in de greep was van speculatie en torenhoge handelsvolumes. ETF's met hefboomwerking, waarvan de beurswaarde tussen eind mei en half juli 2,7 maal zo groot is geworden (en zelfs bijna 4 maal toen de Zuid-Koreaanse markt eind juni zijn piek bereikte), trokken op een bepaald moment bijna 40% van alle handel in Zuid-Koreaanse ETF's naar zich toe. Die stormloop dreef de koersbewegingen sterk op. Eind juni, terwijl de markt nog altijd steeg, klom de index die de impliciete volatiliteit van de Kospi 200-index weergeeft tot boven de 90 – een niveau dat zelfs op het hoogtepunt van de crisis van 2008 en de pandemie in 2020 niet werd bereikt. Vanwege die extreme volatiliteit besloten de Zuid-Koreaanse autoriteiten, toen SK Hynix en Samsung Electronics vanaf eind juni sterk terugvielen en de gecumuleerde latente verliezen op die ETF's met hefboomwerking opliepen tot bijna 2.700 miljard won (1,6 miljard euro), om het speelkwartier te beëindigen.
Op 16 juli kondigden ze een reeks maatregelen aan die het gebruik van de betrokken instrumenten sterk moeten inperken. Om te beginnen willen de autoriteiten, om flitstransacties voor kleine bedragen terug te dringen, de minimale inleg aanzienlijk optrekken door het vereiste onderpand te verdrievoudigen – en voortaan ook nog alleen liquide middelen toe te laten – en het orderminimum op te trekken naar 20 deelnemingsrechten (tegen 1 voordien). Daarnaast hebben ze de notering van nieuwe instrumenten tijdelijk opgeschort en met onmiddellijke ingang een verbod ingesteld om reclame te maken voor deze producten.
Belangrijke les
Die maatregelen moeten de Zuid-Koreaanse markt na enkele koortsachtige weken tot bedaren brengen, al zullen ze niets afdoen aan de bovenmatige speculatie rond Samsung Electronics en SK Hynix, die al ruim vóór de toelating van deze nieuwe instrumenten op gang was gekomen. Dit hele verhaal is vooral een belangrijke les voor beleggers.
Het herinnert ons eraan dat zelfs als de onderliggende fundamenten ijzersterk blijven – zoals bij de Zuid-Koreaanse halfgeleidersterren het geval is – de structuur van de markten sterk kan worden beïnvloed door overmatig gebruik van hefboomwerking, ongebreidelde speculatie en ongecontroleerde volatiliteit. Hoewel de beurs er voorlopig zonder veel kleerscheuren vanaf komt, doen we er goed aan ons de lessen uit het verleden te herinneren. Met name als deze betrekking hebben op periodes waarin de wereld een ingrijpende technologische revolutie doormaakte.
