RBC BlueBay: Amerika herleeft de Monroe-doctrine, Europa staat buitenspel

January 9, 2026

United States Geopolitics

Mark Dowding, CIO bij RBC Bluebay Asset Management ziet in het recente Amerikaanse optreden een duidelijke geopolitieke koerswijziging.

‘Er groeit een breed besef dat deze regering de Monroe-doctrine opnieuw omarmt,’ schrijft hij, verwijzend naar de leer die in 1823 door president James Monroe werd afgekondigd en het westelijk halfrond tot Amerikaanse invloedssfeer verklaarde.

‘Die benadering zagen we al terug in gesprekken die we hadden met beleidsmakers in Washington in 2025,’ aldus Dowding. ‘Diezelfde lijn vormde ook de achtergrond voor het besluit van de Verenigde Staten om materiële steun te verlenen aan president Javier Milei in aanloop naar de Argentijnse verkiezingen van vorig jaar.’

Volgens Dowding is deze benadering inmiddels niet langer impliciet, maar expliciet beleid. ‘De Amerikaanse president suggereert dat de VS Venezuela voor langere tijd zouden “besturen” en stelt openlijk dat Washington zijn doelstellingen in Groenland desnoods met alle beschikbare middelen zal nastreven.’

Voor Venezuela kan dat verstrekkende gevolgen hebben. ‘Amerikaanse betrokkenheid kan leiden tot een grootschalige heropbouw van de uitgeholde olie-infrastructuur,’ schrijft Dowding. ‘In dat scenario zou het land uiteindelijk meer reservecapaciteit kunnen controleren dan OPEC als geheel.’

‘Lagere olieprijzen zouden gunstig zijn voor inflatie en rente,’ vervolgt hij, ‘maar vormen tegelijkertijd een lastige achtergrond voor producenten met hoge kosten, zoals Canada, en voor landen die sterk afhankelijk zijn van olie-inkomsten om hun begroting te financieren, zoals Saudi-Arabië.’ Daarbij plaatst hij een duidelijke kanttekening: ‘Dit is geen verhaal voor de korte termijn; dergelijke effecten zullen zich eerder over meerdere kwartalen ontvouwen.’

De uitspraken van Trump over Groenland hebben volgens Dowding in Europese hoofdsteden vooral onrust en machteloosheid blootgelegd. ‘In het huidige tijdperk van rauwe machtspolitiek heeft Europa in 2025 laten zien hoe zwak het staat,’ schrijft hij. ‘Europa kan protesteren, maar beschikt over weinig echte hefboomwerking richting de regering-Trump. Als de Verenigde Staten Groenland echt willen, is er uiteindelijk weinig dat ze kan tegenhouden.’

Het grootste risico ziet Dowding echter breder. ‘De Amerikaanse opstelling kan door andere, meer autoritaire regimes worden opgevat als een vrijbrief,’ waarschuwt hij. ‘China zou zich gesterkt kunnen voelen in zijn ambities rond Taiwan en in de bredere Azië-Pacificregio. Tegelijkertijd wordt het lastiger om Rusland scherp te blijven aanspreken op schendingen van het internationaal recht in Oekraïne.’

Daarmee raakt de discussie volgens Dowding aan een fundamenteler punt. ‘De Verenigde Staten moeten uiterst zorgvuldig omgaan met de macht die zij zichtbaar bezitten,’ concludeert hij. ‘Doen zij dat niet, dan dreigt het risico dat zij bijdragen aan een wereld die op lange termijn gevaarlijker en instabieler wordt.’