Carmignac: De val van Maduro brengt de ‘Donroe’-doctrine in praktijk

January 9, 2026

Door Raphaël Gallardo, Hoofdeconoom Carmignac

De interventie van Trump in Venezuela is mogelijk de belangrijkste actie van zijn tweede presidentschap tot nu toe.

In tegenstelling tot eerdere ingrijpende momenten, zoals ‘Liberation Day’, is er bij zijn buitenlands beleid geen Bessent-equivalent dat de instincten van Trump tempert. De directe marktreactie blijkt deze keer wellicht gematigd, maar het risico op langdurige geopolitieke onrust is onmiskenbaar toegenomen.

Drie doelstellingen

Officieel stelt Trump dat hij Venezuela wil omvormen tot een Amerikaans protectoraat met een marionettenregime, als reactie op beschuldigingen van drugshandel. Zijn verklaarde doel – zij het zonder tijdlijn – is het waarborgen van een ‘veilige, juiste en verstandige’ politieke transitie. De werkelijke doelstellingen zijn complexer.

Ten eerste speelt de Amerikaanse binnenlandse politiek een rol: hij wil het law-and-order-narratief versterken in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen, het Latino-electoraat mobiliseren dat steeds meer democratisch georiënteerd is, en uitzettingen faciliteren van Venezolaanse illegale immigranten.

Ten tweede is er de energiefactor. Hoewel het potentieel op korte termijn beperkt is, zullen oliebedrijven graag nieuwe velden overnemen en hun bewezen reserves uitbreiden. Het zal echter jaren duren en tientallen miljarden dollar aan investeringen vergen om de productie terug te brengen naar het niveau van vóór Chávez, mits de veiligheidssituatie kan worden gegarandeerd.

Op langere termijn mikt Trump op een blijvende Amerikaanse dominantie op de oliemarkt. De opbrengsten van de Amerikaanse schalieproductie nemen af, en door de Venezolaanse oliereserves in beslag te nemen, komen de Verenigde Staten opnieuw in het centrum van de wereldwijde, overzeese oliemarkt.

Een door de VS geleid Venezuela kan de OPEC verlaten en de oliemarkten overspoelen, waardoor de energieprijzen dalen. Trump krijgt hiermee ook een aanzienlijke greep op de Chinese economie, die nog steeds sterk afhankelijk is van olie-import over zee.

Ten derde, en wellicht het belangrijkste, is dit een strategische stap in Trumps geopolitieke meesterplan. De vlekkeloze operatie bevestigt de geloofwaardigheid van Trumps kanonbootdiplomatie om zijn ‘Donroe’-doctrine af te dwingen. De operatie verzwakt bovendien de autoritaire as (China-Rusland-Iran), en dwingt hen om hun bezittingen en ambities in het westelijk halfrond af te schrijven.

Risico’s

Zonder tijdlijn voor een machtswissel en met diepgewortelde anti-imperialistische sentimenten zal een regime geleid door buitenlanders vruchtbare grond zijn voor verzet. Het grootste risico voor Trump is dat het nieuwe Venezolaanse regime slechts een fractie van het grondgebied zal controleren.

De economie ligt al in puin, met een inflatie van boven de 100 procent per jaar en een bevolking die voor 60% van de voedselvoorziening afhankelijk is van import. Een verdere verslechtering door het olie-embargo kan sociale onrust en geweld aanwakkeren, en een kwaadaardige feedbackloop van economische en politieke instabiliteit veroorzaken.

Nog jarenlang zal de oliesector 10 miljard dollar per jaar nodig hebben om de export te verhogen, mits een veilige omgeving kan worden gehandhaafd. Er zal geen ‘manna  uit de hemel’ vallen om de stabilisatie van de economie te financieren, zeker gezien de hoge kosten van het terugdringen van driecijferige inflatie. Trump heeft bovendien duidelijk gemaakt dat de Amerikaanse belastingbetaler geen overbruggingslening zal verstrekken.

Hierdoor kan Venezuela uitmonden in een Irak-achtig moeras voor het Amerikaanse leger, met een enorme politieke tol voor Trump.

Ook het aanwakkeren van de geopolitieke spanningen heeft risicovolle gevolgen. De onmiddellijke reactie van China maakt zijn standpunt duidelijk. Het risico is dat Xi steeds geïrriteerder raakt voorafgaand aan Trumps staatsbezoek in april. China is nooit bang om zijn politieke macht te tonen wanneer het wordt uitgedaagd. Handelsspanningen kunnen opnieuw oplaaien, zelfs als de VS nu meer kaarten in handen heeft.

Ook de vredesonderhandelingen in Oekraïne lijken op een laag pitje te staan. Trump gaf toe dat hij ‘op dit moment niet blij is met Poetin’, wat suggereert dat hij het falen van deze laatste onderhandelingsronde al heeft ingecalculeerd.

Marktreactie

De ontwikkelingen van het voorbije weekend zijn slecht nieuws voor de olieprijs en dus goed nieuws voor de wereldwijde groei en risicobereidheid. Toch zien markten dit terecht als een bescheiden delta, aangezien het herstel van de Venezolaanse productie jaren zal duren.

Belangrijker: de zet van Trump slaat de laatste spijker in de doodskist van de op regels gebaseerde wereldorde zoals we die sinds 1945 kennen. Bondgenoten zullen zich verder versneld herbewapenen. En met de autoritaire as onder druk kunnen we geen enkele vorm van reactie uitsluiten.

Zowel bij strategische grondstoffen zoals olie en kritieke mineralen, als bij geldachtige instrumenten zoals edelmetalen, zal de geopolitieke premie toenemen.