Capital Group: Vier grafieken die het risico van marktconcentratie tonen
Sinds de lancering van ChatGPT in 2022 zijn AI-aandelen sterk in waarde gestegen, ondanks hoge inflatie, invoerheffingen en de oorlog in het Midden-Oosten. Een kleine groep bedrijven vertegenwoordigt nu een uitzonderlijk groot deel van de Amerikaanse aandelenmarkt. Daardoor bereikt de marktconcentratie een niveau dat al decennialang niet meer is gezien.
Indexfondsen gebaseerd op marktkapitalisatie zijn vaak minder goed gespreid en daardoor risicovoller dan veel beleggers denken. In de vier onderstaande grafieken laten de experts van vermogensbeheerder Capital Group zien hoe geconcentreerd de markt momenteel is en waarom spreiding belangrijk blijft.
1) De huidige marktconcentratie is historisch hoog
'We bevinden ons in een uitzonderlijke marktomgeving', zegt CIO Martin Romo. Dat blijkt onder meer uit de concentratie op de aandelenmarkt: de tien grootste bedrijven zijn inmiddels goed voor bijna 40% van de S&P 500-index.
Vergelijkbare niveaus van marktconcentratie kwamen eerder voor tijdens de Japanse beurshausse in de jaren tachtig en in het tijdperk van de Nifty Fifty in de Verenigde Staten. In 1964 vertegenwoordigden de tien grootste aandelen bijvoorbeeld 39% van de S&P 500-index. Tot die groep behoorden onder meer AT&T, General Motors, ExxonMobil, IBM en Texaco: ondernemingen uit uiteenlopende sectoren met verschillende bedrijfsactiviteiten.
De huidige marktconcentratie verschilt van die in de jaren zestig. Veel van de grootste bedrijven, waaronder NVIDIA, Microsoft, Amazon en Micron Technology, profiteren van hetzelfde thema: AI. Daardoor kunnen hele sectoren, zoals de halfgeleiderindustrie, geraakt worden als de vraag naar chips afneemt. Volgens equity portfolio manager Brady Enright gebeurde dat begin juli, toen onder meer SK Hynix en Sandisk fors terrein verloren.
Eerdere periodes van sterke marktconcentratie maakten uiteindelijk plaats voor beter gespreide markten, vaak na een stevige correctie. Dat betekent niet dat er een beurscrash aankomt. Marktconcentratie voorspelt geen goed koop- of verkoopmoment, maar laat wel zien dat sterke groei niet eindeloos doorgaat.
Terwijl beleggers zich massaal richten op AI-gerelateerde aandelen, raken sommige sterke bedrijven uit beeld. 'Dit zijn bedrijven met groeiende winsten, aantrekkelijke dividenduitkeringen en sterke marktposities”, zegt Enright. “Veel van deze bedrijven noteren momenteel 20% of meer onder hun historische waardering.'
2) AI zorgt wereldwijd voor marktconcentratie
Marktconcentratie is niet alleen een Amerikaans fenomeen. De sterke vraag naar gespecialiseerde chips heeft technologiebedrijven in Zuid-Korea en Taiwan naar recordhoogten gestuwd. De tien grootste bedrijven vertegenwoordigen inmiddels 41% van de MSCI Emerging Markets Index. Alleen al SK Hynix, Samsung Electronics en TSMC zijn samen goed voor 29% van de index.
Ondanks de focus op Amerikaanse AI-aandelen zijn er ook elders aantrekkelijke mogelijkheden. Vooral in Europa en delen van Azië blijven de waarderingen aantrekkelijk. 'Buiten de Verenigde Staten zijn nog echte koopjes te vinden, vaak bij bedrijven die wereldwijd tot de top van hun sector behoren', zegt equity portfolio manager Steve Watson.
'Daarnaast zoek ik naar bedrijven die volgens mij onterecht zijn afgestraft door de angst dat AI hun bedrijfsmodel zal schaden', zegt Watson. 'Dat geldt voor grote softwarebedrijven zoals het Duitse SAP, maar ook voor bedrijven in de online reisbranche, zoals het Chinese Trip.com en de Spaanse Amadeus IT Group. Naar mijn mening zijn dit geen slachtoffers van AI, maar bedrijven die AI mogelijk maken.'
3) De Amerikaanse economie is afhankelijk van AI-investeringen
Het risico van marktconcentratie beperkt zich niet tot de Amerikaanse beurs, maar raakt ook de bredere economie. De grootschalige bouw van datacentra heeft de Amerikaanse groei een flinke impuls gegeven. Volgens de Federal Reserve Bank van St. Louis waren AI-investeringen in de eerste negen maanden van 2025 goed voor bijna één procentpunt van het reële BBP. Daarmee waren ze verantwoordelijk voor 39% van de totale groei in die periode.
Daardoor worden bedrijfswinsten en de economie gevoeliger voor minder AI-investeringen. “De winstgroei in veel sectoren komt voort uit dezelfde golf van investeringen in datacentra”, zegt Enright. Vooral chipfabrikanten profiteren daarvan, omdat ongeveer de helft van de kosten van een datacentrum naar halfgeleiders gaat. Maar ook bedrijven die zich bezighouden met koeling, energievoorziening, waterzuivering en transformatoren profiteren hiervan.
Volgens Enright draait de volgende fase van AI om bedrijven die profiteren van AI buiten de huidige investeringsgolf. 'Ik zoek ondernemingen die dankzij AI een concurrentievoordeel kunnen opbouwen', zegt hij. 'Vooral in sectoren als financiële dienstverlening en gezondheidszorg verwacht ik dat bedrijven AI zullen gebruiken om sneller te groeien en winstgevender te worden dan hun concurrenten.'
4) AI-moeheid bereikt ook de obligatiemarkt
Ook op de Amerikaanse markt voor bedrijfsobligaties zijn tekenen van spanning zichtbaar. 'De grote hoeveelheid nieuwe obligaties heeft de koersen van schuldpapier van bedrijven als Meta, Amazon en SpaceX onder druk gezet', zegt fixed income portfolio manager Damien McCann. Bedrijven met omvangrijke cloud- en datacenteractiviteiten, zoals Alphabet en Meta, vertegenwoordigen inmiddels 4,8% van de Bloomberg US Investment Grade Corporate Bond Index. Dat is 78% meer dan een jaar geleden.
'De grote hoeveelheid uitgiftes van AI-gerelateerde obligaties laat zien hoe belangrijk spreiding is binnen obligatiebeleggingen, in het bijzonder omdat obligaties doorgaans meer neerwaarts dan opwaarts koerspotentieel hebben', aldus McCann. 'Ik bekijk elke mogelijkheid afzonderlijk. Sommige bedrijven met grote cloud- en datacenteractiviteiten bieden aantrekkelijke rendementen dankzij hun sterke kasstromen en kredietwaardigheid. Bij sommige nieuwe financieringsconstructies ben ik echter voorzichtiger.'
Ondanks de sterke toename van nieuwe obligaties blijft McCann positief over de kredietmarkt. 'Sterke bedrijfsresultaten, gezonde consumentenbestedingen en een veerkrachtige arbeidsmarkt vormen een stevige basis voor kredietbeleggingen', zegt hij. 'Ik verwacht niet dat AI-gerelateerde leningen dat beeld gaan verstoren, maar ze onderstrepen wel het belang van een brede spreiding over investment-grade en high-yield bedrijfsobligaties, gesecuritiseerde kredietproducten en opkomende markten.'
Tijd voor herweging en meer spreiding
De sterke concentratie rond AI laat zien dat beleggen in indexfondsen niet zonder risico is. 'Veel beleggers denken dat indexfondsen automatisch veiliger zijn', zegt Jody Jonsson, vicevoorzitter van Capital Group. 'Passieve fondsen zijn vaak goedkoper, maar goedkoper betekent niet automatisch veiliger of winstgevender.'
Romo plaatst daarbij wel een kanttekening. 'Dit is geen argument tegen beleggen in bedrijven die vooroplopen in AI. Veel van deze ondernemingen zijn uitzonderlijk sterk en hebben goede groeivooruitzichten', zegt hij. 'Het punt is dat de huidige indices en passieve beleggingsstrategieën steeds sterker leunen op één visie op de toekomst.'
Volgens Romo vraagt een evenwichtige aanpak om een kritische blik op risico's, zowel de zichtbare als de minder opvallende. 'Succesvolle beleggers tonen zowel moed als bescheidenheid', zegt hij. 'Moed om in sterke bedrijven te investeren wanneer de cijfers dat ondersteunen, en bescheidenheid om te erkennen dat geen enkel thema een portefeuille mag domineren. Soms is het nodig af te wijken van een index of de massa, ook als dat ongemakkelijk voelt.'
