Frans Verhaar: Onderwerp de hele portefeuille aan een AI-stresstest

3 november 2026

Door Frans Verhaar, Managing Director, Head of Continental Europe, bfinance

‘Hoe maken we het AI-risico in onze portefeuille inzichtelijk?’ Die vraag stelde een institutionele belegger onlangs tijdens een gesprek over aandelen. ‘Aan welke risico’s zijn we blootgesteld en waar zitten onze blinde vlekken?’ Voor een volledig beeld moet niet alleen naar de aandelenportefeuille worden gekeken, maar verdient ook de obligatieportefeuille aandacht.

In obligatieportefeuilles kan de exposure naar grote technologiebedrijven toenemen zonder dat je bewust kiest voor meer AI. Nieuwe obligatie-uitgiften veranderen immers de samenstelling van de benchmark, vooral bij hoogwaardige en langlopende bedrijfsobligaties. Een portefeuillebrede stresstest kan zichtbaar maken waar beleggingen gevoelig zijn voor dezelfde tegenvallers als aandelen en private financieringen, en waar verschillen juist bescherming bieden.

De concentratie achter het indexgemiddelde

Uit onze analyse van Bloomberg-data blijkt dat Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft en Oracle eind september 2026 samen 4,85% van de marktwaarde van de Bloomberg US Corporate Index bepaalden. Eind 2024 was dat 2,67%, wat neerkomt op bijna een verdubbeling. Toch domineren deze bedrijven de brede index niet. Banken wegen gezamenlijk veel zwaarder.

Het beeld verandert zodra we inzoomen op hoogwaardige bedrijfsobligaties. Alphabet, Amazon, Meta en Microsoft vertegenwoordigen samen ongeveer een derde van het AA- of hogere segment binnen diezelfde Amerikaanse index. Wie op hoge kredietkwaliteit selecteert, kan dus aanzienlijk meer exposure naar deze groep hebben dan het brede indexcijfer doet vermoeden. Ook in langlopende kredietmandaten kan hun gewicht groter zijn. Een hoge gemiddelde rating vertelt niet het hele verhaal over spreiding.

Drie mandaten kunnen dezelfde kant op kijken

Wie uitsluitend per beleggingscategorie rapporteert, kan die samenhang missen. Een concern kan terugkomen in de aandelenportefeuille én in het obligatiemandaat. Daarnaast kan private financiering van datacenters afhankelijk zijn van de vraag naar rekencapaciteit of van contracten met dezelfde technologiebedrijven.

Iedere manager kan binnen zijn limieten blijven, terwijl de totale portefeuille gevoeliger wordt voor een tegenvallende AI-investeringscyclus. Naast de omvang van iedere positie zijn daarom ook de gedeelde afhankelijkheden relevant. Verschillende mandaten kunnen uiteindelijk rekenen op inkomsten uit dezelfde investeringsgolf.

Kijk naar de terugbetaling achter het etiket

Het simpelweg optellen van die exposures levert nog geen risicomaatstaf op. Een teleurstellende winstgroei kan een aandeel raken terwijl rente en aflossing gewoon worden betaald. Obligatiehouders en aandeelhouders hebben verschillende rechten, dus garanties, onderpand en de positie in de kapitaalstructuur doen ertoe.

Het onderscheid zit onder meer in de bron van terugbetaling. Komt die uit de brede kasstromen van een winstgevend concern, of uit één datacenter met een beperkt aantal afnemers? Wie draagt het risico als een huurder afhaakt? En hoeveel bescherming biedt het onderpand als de vraag naar datacenters tegenvalt? Dat zijn vragen waarop een sectorlabel als ‘technologie’ of ‘infrastructuur’ geen antwoord geeft.

Vraag alle managers om dezelfde tegenvaller

Een praktisch begin is een gezamenlijk overzicht van de relevante ondernemingen, projecten en garanties, dwars door de mandaten heen. Laat vervolgens de betrokken managers hetzelfde scenario beoordelen: de investeringen gaan door, maar de inkomsten komen later dan voorzien. Gebruik daarbij dezelfde uitgangspunten en dezelfde tijdshorizon. Dat maakt de uitkomsten vergelijkbaar. Het is een stresstest, geen voorspelling.

Wat gebeurt er dan met waarderingen, kredietopslagen en de behoefte aan herfinanciering? Waar vangen kasbuffers de tegenvaller op en waar is nieuw kapitaal nodig? En welke beleggingen blijven onder dezelfde aannames juist bescherming bieden? Dezelfde tegenvaller kan aandelen, concernobligaties en datacenterfinanciering op heel verschillende manieren raken.

Wat het gezamenlijke beeld toevoegt

Het overzicht van de exposures en de vergelijkbare scenario-uitkomsten laten samen zien waar risico’s zich opstapelen. Daarmee wordt duidelijker of de gezamenlijke exposure bewust gekozen is en binnen de afgesproken risicoruimte past. Die samenhang blijft gemakkelijk buiten beeld wanneer ieder mandaat afzonderlijk wordt beoordeeld.

Misschien zijn de vergoeding en de bescherming overtuigend. Dan hoeft er niets verkocht te worden en is een andere benchmark niet automatisch beter. Blijkt de concentratie echter groter dan bedoeld, onderzoek dan gericht of mandaatlimieten of de allocatie moeten veranderen.

De waarde van een portefeuillebrede AI-stresstest zit in dat gezamenlijke beeld: waar berusten verschillende beleggingen op dezelfde verwachtingen, en hoeveel bescherming blijft er over als die verwachtingen tegenvallen?

Meer columns van Frans Verhaar