Geen impact zonder een Theory of Change (ronde tafel ‘Measurable Impact’ – deel 1)

24 augustus 2026

 

VOORZITTER Laure Wessemius-Chibrac, NAB impact investing   DEELNEMERS Marjolein Meulensteen, a.s.r. vermogensbeheer Sasha Miller, Nuveen Cherry Muijsson, BlackRock Gert-Jan Sikking, PGGM Vincent Triesschijn, ABN AMRO Eszter Vitorino, Van Lanschot Kempen Investment Management Boris van Warmerdam, Wonderland Impact Investments

 

Is een Theory of Change essentieel om meetbare impact te realiseren, of maken we impact investing onnodig complex?

Sasha Miller: ‘Voor ons is een Theory of Change essentieel. We waren een van de oprichters van de Operating Principles for Impact Management en beschouwen deze als de basis voor een hoge mate van integriteit bij impactbeleggen. Je moet kunnen uitleggen welke verandering je wilt realiseren, hoe je die denkt te realiseren en hoe je dat gaat meten. Tegelijkertijd leeft in de markt sterk de vraag hoe we impact schaalbaar en praktisch houden.’

Cherry Muijsson: ‘Ik zie een Theory of Change als een businessplan voor impact. Zeker bij langetermijninvesteringen heb je een kader nodig waarmee je jezelf verantwoordelijk houdt. Het helpt om financiële en niet-financiële doelstellingen samen te brengen. Zonder zo’n leidraad wordt impact al snel abstract.’

Marjolein Meulensteen: ‘Een Theory of Change is belangrijk, maar we hoeven het niet ingewikkelder te maken dan nodig. Een Theory of Change formuleren is in essentie gewoon nadenken over welke transitie je wilt ondersteunen. Dat hoeft geen proefschrift te zijn.’

Gert-Jan Sikking: ‘Daar ben ik het mee eens. Binnen PGGM maken we onderscheid tussen algemene duurzaamheid en echte impactinvesteringen. Voor impact moet je vooraf kunnen aantonen welke bijdrage een investering levert en wat er zonder die investering niet zou gebeuren. Dat hoort gewoon onderdeel van de investeringscase te zijn.’

Eszter Vitorino: ‘Een Theory of Change geeft richting. Zonder dat verzamel je vooral data zonder te weten waar je eigenlijk naartoe werkt. Je hebt een soort North Star nodig.’

Vincent Triesschijn: ‘De theorie is belangrijk, zeker om bij het opschalen van impactbeleggen ‘impact washing’ te voorkomen. Als we met impactbeleggen materieel willen bijdragen aan oplossingen voor de maatschappelijke problemen van nu, dan is er haast bij én is schaal van belang.’

Boris van Warmerdam: ‘We weten allemaal hoe we rendement en risico kunnen berekenen. Impact moet net zo geïntegreerd worden. Maar je ziet ook nog veel onduidelijkheid en verschillende definities in de markt. Daarom moeten we als sector meer samenwerken om impact investing echt onderdeel te maken van professioneel beleggen en de standaarden van de industrie. Alleen zo haal je ook het beeld weg dat impact investing automatisch lagere rendementen oplevert of een aparte niche is.’

Maken institutionele beleggers impact investing soms te ingewikkeld door lange eisenlijsten en uitgebreide impactkaders?

Triesschijn: ‘Als je na alle filters en eisen geen enkele manager meer overhoudt, dan is de lijst simpelweg te lang. Natuurlijk moet je kritisch zijn, maar proportionaliteit is belangrijk.’

Vitorino: ‘Je moet onderscheid maken tussen minimale vereisten en nice-to-haves. Anders maak je het jezelf onmogelijk.’

Sikking: ‘En niet iedere belegging hoeft een impactinvestering te zijn. In onze 3D-strategie maken we voor iedere belegging een afweging tussen rendement, risico en duurzaamheid. Daarbinnen hebben we ook beleggingen die voldoen aan minimale duurzaamheidsnormen, maar verder geen specifieke positieve bijdrage leveren. Dat is prima, zolang het risico-rendementsprofiel goed is.’

Meulensteen: ‘Daarnaast moet je flexibel blijven. Zeker bij groeibedrijven verandert de praktijk soms sneller dan je oorspronkelijke Theory of Change. Dan moet je als belegger ook bereid zijn mee te bewegen.’

 

Misschien moeten we ecologische en sociale waarde soms gewoon als zodanig erkennen, in plaats van alles terug te brengen tot een bedrag in euro’s.

 

Triesschijn: ‘Daarom spreken wij soms over een soort ‘Theory of Change light’. Niet iedere investering vraagt dezelfde mate van detail.’ 

Hoe voorkom je dat een Theory of Change vooral een papieren exercitie blijft in plaats van een stuurinstrument voor echte impact?

Triesschijn: ‘Het grootste risico is niet de theorie zelf, maar de verkeerde toepassing ervan. Op papier kan alles perfect kloppen, terwijl je tijdens gesprekken of bedrijfsbezoeken merkt dat de praktijk heel anders is.’

Sikking: ‘Een Theory of Change mag nooit alleen een losse paragraaf in een document zijn. Je moet impact meten, rapporteren en actief managen. Anders blijft het inderdaad een papieren verhaal.’

Triesschijn: ‘Wij zeggen altijd: laat zien wat er in de echte wereld gebeurt. Wat doet een bedrijf daadwerkelijk met het geld?’

Miller: ‘De rol van de investeerder is daarin cruciaal. Zo investeren wij bijvoorbeeld in een outcome bond in Zuid-Afrika rond natuurherstel met spekboomvegetatie. Het is een obligatie met een looptijd van 14 jaar, maar juist daarom organiseren we jaarlijks gesprekken met wetenschappers en investeerders om de voortgang te monitoren.’

Vitorino: ‘Meten blijft vaak achteruitkijken, terwijl een Theory of Change juist vooruitkijkt. Die twee moeten elkaar aanvullen.’

Muijsson: ‘Juist omdat impactbeleggingen vaak voor langere tijd worden aangehouden, moet je onderweg steeds kunnen toetsen of je nog op koers ligt.’

Wanneer is een investering daadwerkelijk impactvol, en waar ligt het onderscheid met reguliere duurzame beleggingen?

Sikking: ‘Niet iedere duurzame belegging is automatisch een impactinvestering. Bij ESG of sustainability gaat het vaak over het beperken van risico’s of het verminderen van negatieve impact. Bij impact investing moet je echt kunnen aantonen dat een investering bewust bijdraagt aan een positieve verandering die anders niet of minder snel zou plaatsvinden.’

Triesschijn: ‘De kernvraag blijft: wat zou er gebeuren zonder deze investering? Dat is ook waarom wij nadrukkelijk kijken naar causaliteit en naar wat een investering daadwerkelijk toevoegt in de ‘echte wereld’.’

Vitorino: ‘Dat maakt impact investing ook ingewikkelder dan traditionele ESGintegratie. Het gaat niet alleen over uitsluiten of risico’s beperken, maar ook over de vraag of kapitaal daadwerkelijk helpt om bepaalde transities of oplossingen mogelijk te maken.’

Miller: ‘Juist daarom blijft een duidelijke Theory of Change zo belangrijk. Zonder zo’n kader wordt het heel lastig om onderscheid te maken tussen algemene duurzame beleggingen en investeringen die expliciet op maatschappelijke impact zijn gericht.’

 

Laure Wessemius-Chibrac Laure Wessemius-Chibrac zet zich al jarenlang in voor de ontwikkeling van het impact investing-ecosysteem en is Managing Director van de NAB, de brancheorganisatie voor impactinvesteerders in Nederland. Eerder was zij Head of Investments bij Cordaid, een internationale NGO en impactinvesteerder, en werkte zij als Investment Banker bij BNP Paribas en ABN AMRO Rothschild

 

Marjolein Meulensteen Marjolein Meulensteen werkt als Senior  Adviseur Responsible Investing bij  a.s.r. vermogensbeheer. In haar rol is zij verantwoordelijk voor de ontwikkeling van strategie en beleid voor verantwoord beleggen en het beleid op biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Eerder werkte zij bij a.s.r.  als Duurzaamheidsmanager en als Consultant Internationaal Milieubeleid. Meulensteen heeft een MSc. Ecology & Natural Resources Management van Utrecht University.

 

Sasha Miller Sasha Miller is Head of RI Strategy binnen het Responsible Investing-team bij Nuveen. Zij leidt een team dat zich richt op het vormgeven van de strategie voor het responsible investing-platform. Dit omvat de ontwikkeling van RI-capaciteiten en onderzoek in verschillende regio’s,  en het innoveren en ontwikkelen van klantoplossingen en samenwerkingen. Zij is ook voorzitter van de RI SteerCo en houdt toezicht op het Nuveen impactplatform.

 

Cherry Muijsson Cherry Muijsson is Chief Investment Officer in BlackRock’s fiduciaire team voor pensioenfondsen in Engeland, Nederland en de Nordics. Ze is verantwoordelijk voor portefeuilleconstructie, asset allocatie en research, en leidt BlackRock’s investment case voor natuur en biodiversiteit. Ze promoveerde in financiële macroeconomie aan de Universiteit van Cambridge. Haar werk is gepubliceerd in internationale tijdschriften.

 

Gert-Jan Sikking Gert-Jan Sikking is Senior Duurzaamheidsadviseur binnen de afdeling Total Portfolio Management bij pensioenvermogensbeheerder PGGM. Sinds 2015 richt hij zich op Sustainable Development Investments en op het meten en rapporteren van de milieu- en maatschappelijke impact van SDI- en impactinvesteringen. Sikking is momenteel betrokken bij verschillende initiatieven in Nederland op het gebied van sociaal ondernemen.

 

Vincent Triesschijn Vincent Triesschijn is Hoofd Duurzaam Beleggen bij ABN AMRO en richt zich op het integreren van duurzaamheid in beleggingsbeslissingen, engagement en regelgeving. Eerder werkte hij bij UBS, J.P. Morgan en Van Lanschot Kempen. Hij behaalde een Master in Duurzaamheid aan de Universiteit van Cambridge en adviseert duurzame start-ups. Onder zijn leiding groeide duurzaam beleggen bij ABN AMRO sterk en won de bank meerdere Europese awards.

 

Eszter Vitorino Eszter Vitorino is Impact Lead bij Van Lanschot Kempen Investment Management. Zij werkt op het snijvlak van kapitaal, duurzaamheid en systeemverandering, en vertaalt complexe impactvraagstukken naar heldere inzichten over hoe investeringen kunnen bijdragen aan meetbare maatschappelijke en ecologische uitkomsten.

 

Boris van Warmerdam Boris van Warmerdam is Partner bij Wonderland Impact Investments, een investment managementplatform dat grootschalige maatschappelijke en financiële waarde creëert met impactproposities op het gebied van land, water, vastgoed en infrastructuur. Van Warmerdam heeft ruim 20 jaar ervaring op het gebied van fund- en portfolio management, business development, finance en risk. Eerder was hij onder andere mede-oprichter van LIFE Europe en Managing Director bij Grosvenor.

 

Lees het verslag in het digitale magazine