Samen risico nemen, samen impact maken (deel 3 van ronde tafel ‘Local Impact’)

17 augustus 2026

 

VOORZITTER: Marlene Stam, Collective Action   DEELNEMERS: Jorrit Arissen, Van Lanschot Kempen Vincent van Bijleveld, GREEN, Finance Ideas Bob Crans, Montae & Partners Ronald van Dijk, Pensioenfonds Rail & OV Fabio Rodrigues dos Santos, Eiffel Investment Group Hans de Ruiter, Pensioenfonds TNO

  

Blended finance en de overheidsrol

De vraag hoe risico’s beter verdeeld kunnen worden, brengt het gesprek vervolgens bij blended finance en de rol van de overheid. Van Dijk vraagt zich hardop af waarom blended finance in Nederland nog relatief beperkt wordt toegepast, terwijl vergelijkbare constructies internationaal al langer bestaan. Daarbij neemt een publieke partij bijvoorbeeld het eerste verlies voor haar rekening, waardoor institutionele beleggers gemakkelijker kunnen instappen. Volgens Van Dijk zou zo’n constructie juist bij innovatieve groeifinanciering een belangrijke katalysator kunnen zijn. ‘Misschien kan één euro overheidsgeld wel het veelvoudige aan euro’s privaat kapitaal mobiliseren.’ Hij verwijst daarbij onder meer naar internationale ontwikkelingsprojecten, waar blended finance volgens hem al langer succesvol wordt toegepast. Ook De Ruiter ziet dat blended finance kan helpen om bepaalde drempels te verlagen, vooral in markten waar nog weinig trackrecord beschikbaar is. Veel impactfondsen en venturepartijen bevinden zich immers nog in een relatief vroege ontwikkelfase. ‘De vijver is gewoon nog niet zo groot’, zegt De Ruiter. ‘Dan moet je soms accepteren dat je iets meer ondernemingsrisico neemt.’

Volgens De Ruiter verschuift de beoordeling daardoor ook sterker richting de kwaliteit van teams en uitvoerders. Wanneer een fonds nog geen lange historie heeft opgebouwd, wordt vertrouwen in de mensen achter de strategie belangrijker. Arissen ziet tegelijkertijd dat veel institutionele beleggers moeite houden met dat soort ondernemingsrisico’s. Volgens hem ligt de risicobereidheid bij pensioenfondsen vaak lager dan bij private ondernemers of family offices. ‘Een ondernemer die net zijn bedrijf verkocht heeft, kijkt heel anders naar risico’, zegt hij. ‘Bij pensioenfondsen zie je toch sneller terughoudendheid.’

Volgens Arissen speelt daarbij mee dat institutionele beleggers niet alleen naar rendement kijken, maar ook sterk letten op reputatie, governance en maatschappelijke uitlegbaarheid van investeringen. Juist bij innovatieve of minder volwassen markten kan dat volgens hem leiden tot extra voorzichtigheid. Daar komt bij dat pensioenfondsen uiteindelijk met collectief pensioengeld werken en publieke verantwoording moeten afleggen. Dat maakt de bereidheid om risico’s te nemen volgens Arissen automatisch kleiner dan bij private investeerders of family offices. Van Bijleveld plaatst daar de belangrijke nuance bij dat er impactoplossingen zijn voor ieders wensen en randvoorwaarden, zowel diepe proof-of-concept impact als bijdragen aan verandering op schaal. Dat is ook prima, want het is allebei nodig, zolang je maar weet wat je koopt en dat ook helder communiceert.

 

Begin gewoon eens klein. Dus niet tien jaar praten over een perfect plan, maar gewoon beginnen en onderweg leren.

 

Logische speerpunten

Naarmate het gesprek vordert, spitst het zich concreter toe op de vraag op welke thema’s pensioenfondsen lokale impact willen maken. Gezondheid blijkt een terugkerend onderwerp. Dat verrast niet helemaal, omdat verschillende aanwezige fondsen een achterban hebben die direct verbonden is met zorg, technologie of maatschappelijke dienstverlening. Voor Pensioenfonds TNO vormt innovatie volgens De Ruiter bijvoorbeeld een logisch speerpunt. Daardoor komt het fonds relatief snel uit bij technologie, venture capital en deeptech. ‘Als innovatie voor je achterban belangrijk is, eindig je al snel aan die kant van de markt’, zegt hij. ‘Want daar zit de meeste innovatie.’ Ook de energietransitie wordt veelvuldig genoemd als logisch local impact-thema. Volgens Dos Santos is dat bovendien een terrein waarop impact relatief goed zichtbaar en uitlegbaar kan worden gemaakt. Investeringen in energieinfrastructuur, batterijopslag en duurzame energieprojecten raken direct aan maatschappelijke vraagstukken die deelnemers herkennen. ‘Bij de energietransitie kun je vrij concreet laten zien wat je financiert’, zegt Dos Santos.

Bij andere thema’s ligt dat complexer. Biodiversiteit wordt door verschillende deelnemers weliswaar als een groot maatschappelijk risico gezien, maar tegelijkertijd is het volgens hen lastig om daar duidelijke investeringscategorieën voor te ontwikkelen. Van Bijleveld noemt biodiversiteit zelfs een groter structureel risico dan klimaatverandering, maar erkent tegelijk dat beleggers daar in de praktijk nog moeilijk concreet in kunnen beleggen. Anders dan bij de energietransitie bestaan er rond biodiversiteit minder investeringsmogelijkheden waarin institutioneel kapitaal eenvoudig schaalbaar kan worden ingezet.

Ook veiligheid en defensie komen kort ter sprake, vooral in relatie tot strategische autonomie en Europese weerbaarheid. Volgens Van Dijk raakt een aanzienlijk deel van de portefeuille van sommige fondsen indirect aan dat soort vraagstukken. Tegelijkertijd overstijgen die thema’s het lokale en zelfs het nationale niveau. ‘Bij veiligheid kom je al snel op Europees niveau uit’, zegt hij. Daarmee keert een eerder spanningsveld terug: local impact investing draait weliswaar om nabijheid en herkenbaarheid, maar maatschappelijke vraagstukken houden zich zelden strikt aan landsgrenzen.

Begin klein

De Ruiter is van mening dat de grootste uitdaging bij local impact investing niet primair in visie of ambitie zit, maar vooral in de uitvoering. Volgens hem wordt in de sector veel geanalyseerd en overlegd, maar blijkt het lastiger om initiatieven daadwerkelijk van de grond te krijgen. ‘We zijn in Nederland heel goed in analyseren en plannen maken’, zegt hij. ‘Maar uiteindelijk moet je ook gewoon beginnen.’ Volgens hem wachten partijen soms te lang op perfecte structuren, volledige consensus of compleet uitgewerkte governance, terwijl juist kleine pilots kunnen helpen om ervaring op te bouwen. Crans herkent dat. Volgens hem ontstaat de vraag naar lokale impactproducten in de praktijk vaak pas zodra zulke proposities daadwerkelijk beschikbaar komen. Pensioenfondsen zoeken nu nog geregeld naar de precieze invulling van local impact investing. Concrete producten kunnen volgens Crans juist helpen om die discussie verder op gang te brengen.

De Ruiter verwijst daarbij naar eerdere voorbeelden van gezamenlijke productontwikkeling binnen de Nederlandse pensioensector. Volgens hem laat dat zien dat samenwerking wel degelijk mogelijk is wanneer partijen bereid zijn gezamenlijk op te trekken. Tegelijkertijd waarschuwt hij ervoor om local impact investing niet groter of complexer te maken dan nodig. ‘Begin gewoon eens klein. Dus niet tien jaar praten over een perfect plan, maar gewoon beginnen en onderweg leren.’
 

Marlene Stam Marlene Stam richt zich sinds 2010 op impact investing en zet haar diepgaande kennis op dat gebied in om de transitie naar een duurzaam financieel systeem te versnellen. Momenteel is zij Partner bij Collective Action en lid van het Investment Committee van Planet&People One. Eerder bekleedde zij functies bij onder meer Russell Investments, XS Investments en Twelve Capital.

 

Jorrit Arissen Jorrit Arissen is sinds 2015 werkzaam bij Van Lanschot Kempen, waar hij als Co-Head Alternative Manager Research institutionele relaties adviseert over strategische allocaties binnen private markets. De afgelopen jaren initieerde hij innovatieve, lokaal verankerde impactoplossingen voor onder meer vastgoed en private debt. Arissen heeft ruim twintig jaar ervaring en werkte eerder bij PGGM Investments en APG Asset Management.

 

Vincent van Bijleveld Vincent van Bijleveld is Managing Consultant van het duurzaam beleggen-team van Finance Ideas. Samen met dit team werkt hij aan het opzetten, implementeren of evalueren van MVB-beleid en uitvoering. Het team initieert ook veel samenwerkingen tussen Nederlandse pensioenfondsen en/of internationale beleggers, zoals in de Dutch & Health Engagement Netwerken en het Global Real Estate Engagement Network.

 

Bob Crans Bob Crans werkt sinds 2023 bij Montae & Partners als Senior Investment Consultant Vermogensbeheer. Hij adviseert pensioenfondsen over beleggingsbeleid, met een sterke focus op duurzaamheid en impact. Daarvoor werkte hij als Investment Consultant bij Willis Towers Watson. Crans is CFA Charterholder en heeft een MSc Quantitative Finance en een LLB Fiscaal Recht.

 

Ronald van Dijk Ronald van Dijk is Chief Investment Officer en lid van het bestuur van Pensioenfonds Rail & OV. Hij heeft meer dan 25 jaar ervaring in institutioneel vermogensbeheer, onder meer opgedaan bij APG en ING, en is Hoogleraar Investment Management aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij promoveerde in de Econometrie aan de Erasmus Universiteit.

 

Fabio Rodrigues dos Santos Fabio Rodrigues dos Santos heeft ruim 10 jaar ervaring in de financiële sector. Sinds juni 2025 werkt hij met het Private Credit-team van Eiffel Investment Group SAS, waar hij bijdraagt aan transacties in de Benelux en zich richt op impactinvesteringen. Voor zijn huidige rol werkte hij bij HSBC, waar hij actief was in corporate coverage en investment banking.

 

Hans de Ruiter Hans de Ruiter is Chief Investment Officer bij Pensioenfonds TNO. Hij heeft ruime ervaring in de financiële sector, voornamelijk binnen de pensioenfondsindustrie. Hij was eerder werkzaam bij Pensioenfonds Hoogovens en APG. Op dit moment is hij ook bestuurslid bij Pensioenfonds Achmea en PMT. Bij beide pensioenfondsen is hij tevens voorzitter van de beleggingscommissie.

 

Lees het verslag in de digitale editie van Financial Investigator magazine