Annebeth Roor: Van relatieve SAA-optimalisatie naar doelgericht beleggen

16 juli 2026

 
De SAA is voor institutionele beleggers het beginpunt van het beleggingsproces, waar op basis van macroeconomische verwachtingen wordt bepaald hoe een portefeuille zal worden verdeeld over beleggingscategorieën, met als doel een optimale balans tussen risico en rendement. Dit klassieke raamwerk geeft echter onvoldoende ruimte om de effecten van transities te kunnen beoordelen. Wat zijn bijvoorbeeld de effecten van klimaatverandering, sociale ongelijkheid, grondstoffenschaarste en geopolitieke spanningen op de portefeuille? Wij presenteren een alternatief SAA-raamwerk, waarin deze ontwikkelingen zijn geïntegreerd.

Duurzaam beleggen wordt al langere tijd toegepast binnen beleggingscategorieën, maar op SAA-niveau blijft de integratie achter. Dat is een gemiste kans en een risico. Ontwikkelingen zoals de energietransitie, vergrijzing of handelsfragmentatie beïnvloeden sectoren en daarmee ook inflatie, rente en groei. Institutionele beleggers die deze ontwikkelingen niet meenemen in hun allocatiebeleid, lopen het risico onvoldoende voorbereid te zijn op structurele veranderingen.

Vier stappen naar een geïntegreerd raamwerk

Het door ons voorgestelde raamwerk voegt twee dimensies toe aan het traditionele risicorendement- denken: transities en impact. Dit gebeurt in vier stappen.

• 1) Geïntegreerd beleggingsbeleid

De basis is een beleggingsbeleid waarin naast financiële doelen ook maatschappelijke doelstellingen zijn verankerd. Zo kan een belegger doelen opnemen zoals het tegengaan van ecologische schade, het verkleinen van sociale ongelijkheden, of het verminderen van strategische afhankelijkheden op het gebied van energie en kritieke grondstoffen.

• 2) Macro-economische verwachtingen inclusief transities

Transities worden behandeld als structurele macro-economische variabelen in plaats van externe risicofactoren. De energietransitie, eiwittransitie, vergrijzing en handelsfragmentatie worden zo deel van rijkere en realistischere scenarioanalyses.

• 3) Risico-rendementimpactverwachtingen

Voor elke beleggingscategorie wordt niet alleen gekeken naar risico en rendement, maar ook naar de verwachte impact en de exposure naar transities. Een analyse op landen- en sectorniveau maakt inzichtelijk waar de kwetsbaarheden zitten.

• 4) Portefeuilleconstructie

De uiteindelijke allocatie is gebaseerd op een geïntegreerde afweging van risico, rendement en impact. Dit kan leiden tot andere allocatiekeuze, zoals meer nadruk op infrastructuur, lokale markten, of sectoren die bijdragen aan biodiversiteitsbehoud. Het resultaat is een portefeuille die financieel en maatschappelijk robuust is en beter bestand tegen structurele onzekerheid.

Beleggers zijn geen toeschouwers

Een centraal inzicht van dit alternatieve geïntegreerde raamwerk is dat beleggers niet alleen blootstaan aan transities, maar er ook actief invloed op uitoefenen. Via kapitaalallocatie, actief aandeelhouderschap en systeeminvloed sturen institutionele beleggers mede de richting en het tempo van economische en maatschappelijke transformaties.

Transities zijn niet lineair, maar vinden vaak plaats in schokken, al dan niet als gevolg van natuurlijke rampen, wijzigingen in overheidsbeleid of geopolitieke ontwikkelingen. In transities moeten nieuwe bedrijfsmodellen worden ondersteund. Gevestigde bedrijven hebben de uitdaging om mee te bewegen met veranderingen, waar sommige bedrijven zich verzetten tegen verandering. Investeringen in duurzame energie, nieuwe technologie, betaalbare woningbouw of lokale productiecapaciteit kunnen transities versnellen én de strategische autonomie van economieën versterken. Door beleggingen te beperken tot gevestigde bedrijven, kunnen investeerders transities vertragen, omdat zij belang hebben bij het behouden van de gevestigde orde.

Door de impact van beleggingen mee te nemen, is impact niet langer een bijproduct, maar een integraal onderdeel van de beleggingsbeslissing. De rol van de institutionele belegger verschuift zo van passieve risicomanager naar actieve deelnemer in economische transformatie.

 

Meten wat er echt toe doet

Een belangrijk praktisch knelpunt is de aard van beschikbare duurzaamheidsdata. ESG-scores zijn relatief van aard: ze laten zien hoe een bedrijf scoort ten opzichte van sectorgenoten, maar niet of het bedrijf daadwerkelijk bijdraagt aan een meer duurzame economie. Vanuit het duurzaamheidsonderzoek zijn er voor het milieu en natuur grenzen bepaald waarbinnen we als mensheid op een gezonde manier kunnen samenleven, in het Engels ‘planetary boundaries’. Deze systeemgrenzen vormen een objectieve basis om te bepalen of bedrijven duurzaam zijn. Zo kan CO₂-uitstoot bijvoorbeeld worden afgemeten aan klimaatdoelstellingen.

Sociale doelstellingen zijn uitdagender, omdat deze ook deels cultureel zijn bepaald en samenhangen met nationale wet- en regelgeving. Toch is er een basis te vinden in internationaal geaccepteerde normen, waartegen sociale indicatoren kunnen worden getoetst. Denk bijvoorbeeld aan het uitbetalen van een leefbaar loon aan alle medewerkers.

Deze manier van meten sluit aan bij het principe van Stephen Covey: begin met het eind voor ogen. Wie wil weten of een portefeuille bijdraagt aan een duurzame economie, moet meten ten opzichte van dat einddoel, niet ten opzichte van de minst slechte concurrent.

Praktische implicaties voor investment professionals

Het geïntegreerde SAAraamwerk doorbreekt de gangbare praktijk waarbij impact als aparte investeringscategorie wordt behandeld. Daarmee dreigen beleggers de discussie te versmallen tot maar een klein deel van de portefeuille. Door transities en impact expliciet mee te nemen in de allocatiebeslissingen, over alle asset classes heen, ontstaat een coherenter en toekomstbestendiger beleggingsproces.

Dit vraagt om nieuwe data, scenario’s en analysemethoden. Maar de overgang hoeft niet in één keer: een combinatie van incrementele verbeteringen en parallelle innovaties maakt een gefaseerde implementatie mogelijk. Voor beleggingsprofessionals biedt het raamwerk concrete handvatten om portefeuilles beter te positioneren ten aanzien van structurele onzekerheid, geopolitieke risico’s en maatschappelijke transities.

Een noodzakelijke evolutie

In een wereld waarin economische efficiëntie steeds vaker wordt afgewogen tegen strategische autonomie en stabiliteit, is een geïntegreerde benadering van SAA geen luxe meer. Door risico, rendement en impact samen te beschouwen, kunnen institutionele beleggers niet alleen beter inspelen op een veranderende wereld, maar ook actief bijdragen aan een economie die duurzaam en veerkrachtig is. Dat is de kern van wat wij bepleiten: een fundamentele herziening van het denken en doen bij strategisch beleggen.
 

IN HET KORT Een nieuw SAA-raamwerk moet risico, rendement en maatschappelijke impact integreren. Transities zoals klimaatverandering en geopolitieke veranderingen verdienen een expliciete plek in scenario’s en allocatiebeslissingen. Institutionele beleggers sturen transities via kapitaalallocatie, actief aandeelhouderschap en systeeminvloed. Geïntegreerde SAA maakt duurzaam beleggen doelgerichter en toekomstbestendiger.

 
 

Lees het artikel in het digitale magazine