Pim Rank: Europese bankensector moet competitiever
Op 17 april 2026 heeft Nederland gereageerd op de consultatie van de Europese Commissie over het concurrentievermogen van de Europese bankensector. Er wordt gepleit voor versterking van de interne markt en versimpeling van het regelgevend kader.
Door Prof. Mr. Pim Rank, Advocaat bij NautaDutilh te Amsterdam en Hoogleraar Financieel Recht aan de Universiteit Leiden
De consultatiereactie is opgesteld door het Ministerie van Financiën en DNB, net voor het sluiten van de consultatietermijn. Naast de consultatiereactie heeft het Ministerie op 17 april 2026 een non-paper gepubliceerd met een aantal concrete voorstellen om de Europese bankensector competitiever te maken.
Uitgangspunt van de Nederlandse zienswijze is dat het concurrentievermogen van de Europese bankensector dient te worden verbeterd, door i) de interne markt voor bankdiensten te versterken en in dat kader de bankenunie te vervolmaken, en ii) het regelgevend kader te versimpelen en verder te harmoniseren. Daarbij wordt wel de kanttekening gemaakt dat het essentieel is dat de EU zich blijft committeren aan internationale standaarden, blijft streven naar een Europees en internationaal gelijk speelveld, en dat de financiële stabiliteit gewaarborgd blijft.
Ten aanzien van het versterken van de interne markt voor bankdiensten en het vervolmaken van de bankenunie, wordt opgemerkt dat in de EU barrières bestaan in de bankregelgeving waardoor kapitaal en liquiditeit niet vrij binnen de EU kunnen stromen. Dit zorgt voor fragmentatie langs nationale grenzen en minder grensoverschrijdende bancaire dienstverlening. Omdat Nederland en de EU belang hebben bij verdere integratie, wordt gepleit voor het verbeteren van de bestaande mogelijkheden voor liquiditeitswaivers, het introduceren van grensoverschrijdende kapitaalwaivers (met waarborgen) en het verbeteren van de overdraagbaarheid van DGS-fondsen binnen de EU.
Ten aanzien van de versimpeling en verdere harmonisatie van het regelgevend kader wordt opgemerkt dat Nederland zich inzet voor het vereenvoudigen van de macroprudentiële buffervereisten door twee bestaande buffers samen te voegen tot één macroprudentiële buffer. Daarbij moet een onderliggende, meer geharmoniseerde methodologie voor deze en andere buffers (voor systeemrelevante banken) leiden tot meer consistentie voor banken in de werkwijze van verschillende toezichthouders in Europa. Ook maakt Nederland zich sterk voor het wegnemen van overlap tussen micro- en macroprudentiële vereisten. Verder wordt gepleit voor een betere afstemming tussen het resolutieraamwerk en het lopende bankentoezicht en voor meer coherentie in het resolutieraamwerk. Ook streeft Nederland naar meer proportionaliteit in het regelgevend kader voor kleinere banken door uitbreiding van het voor deze banken bestaande specifieke regime.
Het moge duidelijk zijn dat mondiale machtsverschuivingen hebben geleid tot een herijking van de beleidsprioriteiten van de EU. Dat geldt ook voor de regels voor banken. Het Europese regelgevend kader voor banken is enorm complex door zijn gelaagde structuur, de onderlinge verwevenheid van de verschillende regelingen en de mate van gedetailleerdheid. Wil het Europese bankwezen in de nabije toekomst nog een centrale rol in wereldeconomie kunnen vervullen, dan zal aanpassing van deze regels onvermijdelijk zijn. De Nederlandse regering heeft dat begrepen. De vraag is wel of versterking van de interne markt en versimpeling van de bestaande regels voldoende zijn om het concurrentievermogen van het Europese bankwezen op peil te houden of dat er meer nodig is. Ik vrees dat daartoe in ieder geval ook afscheid zal moeten worden genomen van die uit Bazel 4 voortvloeiende nieuwe kapitaalregels die in concurrerende economieën, zoals de VS en China, als te belastend worden ervaren en daar dan ook niet of niet op dezelfde wijze worden ingevoerd. Te noemen zijn in dit verband de beperking op het gebruik van interne modellen en de output floor van 72,5% van het op basis van de standaardmethode aan te houden kapitaal.
Lees de column in het digitale magazine