Harry Geels: De SpaceX-IPO vormt vijf lakmoesproeven tegelijk

16 juni 2026

Door Harry Geels

Afgelopen week ging SpaceX naar de beurs met de grootste IPO aller tijden. Dat leidde terecht tot aandacht en polemiek. Wie verder kijkt, ziet echter dat deze beursgang de markt en de maatschappij op vijf manieren tegelijk tart en test.

De beursgang van SpaceX leverde afgelopen week zo’n $ 75 miljard op, goed voor een initiële waardering van bijna $ 1,8 biljoen, die op de eerste handelsdag al richting de $ 2 biljoen schoot. Zulke bedragen doen duizelen, vooral als we ons bedenken dat het bedrijf een omzet van ‘slechts’ $ 18,7 miljard heeft, met een nettoverlies van $ 4,9 miljard. De definitie van een typisch bedrijf lijkt ook geïmplodeerd te zijn: we praten namelijk over telecom, ruimtevaart, defensie, AI en sociale media (X) tegelijkertijd.

De discussie ging op sociale media vooral over Elon Musk en zijn – mede dankzij deze beursintroductie – behaalde ‘rijkdom’. Dat hij $ 2 biljoen kon bijschrijven – zoals beweerd – is niet helemaal juist. Lang niet het hele bedrijf is naar de beurs gegaan. Daarnaast zijn er ook nog schulden (vooral in SpaceX). Sommige mensen vinden de IPO geweldig (een schoolvoorbeeld van ‘creative destruction’), anderen zien het kwaad van een hegemonie, macht en rijkdom. Maar het diepere IPO-verhaal bevat vijf lakmoesproeven.

1) Test van de bullmarkt

Door zogeheten greenshoes (extra aandelen) kan de $ 75 miljard die SpaceX heeft opgehaald oplopen tot circa $ 85 miljard. Dat is veel geld, temeer daar er nog andere grote beursintroducties gepland staan. Ook OpenAI, Anthropic en Databricks (en nog wat andere AI-bedrijven) gaan naar verluidt dit jaar nog voor grote bedragen aan de beurs. De grote vraag is of er wel zóveel kapitaal bij beleggers kan worden opgehaald. Als die risicobereidheid afneemt, zou dit weleens een scheurtje in het positieve beurssentiment kunnen opleveren.

2) Test van passief beleggen

SpaceX zal binnenkort in allerlei indices worden opgenomen en dat zal ook voor de andere beursintroducties gelden. Daarmee gaan passieve beleggers een groot deel van hun portefeuille beleggen in een voorlopig voor lange tijd verliesgevend bedrijf (of verliesgevende bedrijven). Passief beleggen wordt nog wel eens gezien als risicomijdend vanwege de grote spreiding. Maar de laatste jaren betekent passief vooral beleggen in grote Amerikaanse IT-bedrijven. Passieve beleggers zitten veel minder gespreid dan ze denken. Met SpaceX wordt dit alleen maar erger.

3) Test voor de politiek

Zoals gezegd vormt de beursintroductie van SpaceX ook een politieke lakmoesproef. Voor critici bevestigt zij de concentratie van macht en rijkdom in handen van een paar bedrijven en individuen, voor voorstanders toont zij juist de kracht van het kapitalisme om via private initiatieven grensverleggende innovatie te realiseren. De IPO legt daarmee een klassiek maar nu uitvergroot conflict bloot: is dit het falen van de markt (vooral de ‘animal spirits’), of juist haar ultieme succes (er stromen immers grote sommen geld naar relatief nieuwe technologieën, vooral die van AI en ruimtevaart)?

4) Test van de grens tussen staat en markt

De meest diepliggende lakmoesproef betreft de vervaging van de grens tussen staat en markt, die – zoals vaker betoogd – al veel langer aan de gang is. SpaceX leeft voor een groot deel van overheidscontracten (NASA, defensie). Sterker nog, vooral via Starlink speelt SpaceX een belangrijke rol bij de bescherming van Oekraïne tegen Rusland. Dit is een nieuw voorbeeld van publiek‑private machtsconcentratie (ook weleens bijtend ‘Corporate Socialism genoemd’). We lopen daarbij een gerede kans dat winsten privaat worden, maar dat eventuele risico’s bij de overheid – lees belastingbetaler – terechtkomen.

5) Test van het narratief rond ‘technologie als redding’

Dan de meest filosofische lakmoesproef: SpaceX lijkt het ultieme voorbeeld van hoe technologie een oplossing is voor de vooruitgang van de mens, een oplossing voor onze problemen en onze schijnbaar oneindige behoeften. SpaceX biedt zelfs ‘escape narratives’ (Mars, multiplanetary species). De vraag wordt dan of beleggers in cashflows beleggen, of in een verhaal. Is SpaceX een bedrijf, of een ideologie verpakt als aandeel? Dit laatste verklaart mogelijk de belangstelling voor de aandelen. Alsof we naar iets meer zoeken dan alleen geld.

Tot slot

Misschien is dat wel de belangrijkste conclusie: de SpaceX-IPO laat zien dat de beurs niet langer alleen bedrijven prijst, maar ook verhalen, verwachtingen, politieke standpunten en wereldbeelden. De vraag is dan niet alleen wat SpaceX waard is, maar wat wij bereid zijn te geloven dat mogelijk is. En dat maakt deze beursgang minder een eindpunt dan een begin. En het gaat ons ook meer vertellen over het verdere verloop van de bullmarkt en de populariteit van passief beleggen. Een bijzonder teken van de tijd.

PS: Mijn werkgever en ik beleggen vooralsnog niet in SpaceX. We kijken nog iets meer naar de harde winstcijfers. Het bedrijf is momenteel te hoog gewaardeerd.
 

Dit artikel bevat een persoonlijke opinie van Harry Geels

Meer columns van Harry Geels