CFA Society Netherlands: Veiligheid en weerbaarheid vragen om keuzes van pensioenfondsen
Vrede, veiligheid en de weerbaarheid van de samenleving staan in Europa onder druk. Geopolitieke spanningen lopen op en de toekomstige Amerikaanse betrokkenheid bij de Europese veiligheid is onzeker. Pensioenfondsen moeten nadenken over de rol die ze daarin willen vervullen.
Door Jaap van Dam, Lid van SPIL, Eigenaar VanDam Investment Advisory, Strategy for Asset Owners
Veiligheid en weerbaarheid zijn niet langer abstracte geopolitieke thema’s ver van huis. Zij zijn fundamenteel voor het functioneren van onze economie en onze financiële markten. Daarmee zijn ze belangrijk én urgent voor pensioenfondsen. Dit geldt niet alleen voor de puur financiële invalshoek. Ook verantwoord beleggen speelt hier een grote rol: veel pensioenfondsen zeggen hun deelnemers toe dat ze willen bijdragen aan een ‘betere wereld’. Het is duidelijk dat die betere wereld inmiddels meer omvat dan het aanpakken van klimaatverandering en het herstellen van de biodiversiteit.
Omdat veiligheid en weerbaarheid in de afgelopen decennia vanzelfsprekend waren, kost het tijd alvorens besturen van pensioenfondsen zich er een mening over vormen. Er zijn nog niet veel Nederlandse pensioenfondsen met een helder, openbaar standpunt of beleid op veiligheid en weerbaarheid. Dit terwijl geopolitieke ontwikkelingen hun portefeuilles direct kunnen raken. Daarnaast kunnen zij met hun beleggingen verantwoordelijkheid nemen en invloed uitoefenen. Het is dus tijd voor pensioenfondsen om een standpunt in te nemen, zowel naar deelnemers als naar een bredere groep stakeholders, inclusief de overheid.
Een bestuur kan zich bijvoorbeeld via de missie en beleggingsbeginselen de vraag stellen of er een rol voor het fonds is. Dit kan vanuit het oogpunt van invloed, verantwoordelijkheid of reputatie. Het is daarbij een valkuil om een te grote broek aan te willen trekken. Het is ook verstandig om de juiste afstand te houden ten opzichte van de politiek. De relatief snelle ommezwaai in meningen over veiligheid en weerbaarheid kan ertoe leiden dat deze afstand onder druk komt te staan en dat de overheid nadrukkelijk gaat kijken naar pensioenfondsen, bijvoorbeeld om te investeren in defensie-gerelateerde projecten.
De discussie gaat momenteel veel over beleggen in defensie. Maar er kan voor pensioenfondsen juist een kans liggen om te investeren in de bredere agenda van veiligheid en weerbaarheid. Denk bijvoorbeeld aan een weerbare energie- of datainfrastructuur. Of aan bijdragen aan Europese autonomie in een aantal cruciale sectoren. Dit past ook bij hun rol als langetermijnbelegger. Er bestaat geen uniforme juiste aanpak: keuzes zullen verschillen per fonds, afhankelijk van de missie, overtuigingen en kenmerken.
Het gesprek in het bestuur kent een aantal belangrijke thema’s. Welke risico’s zien wij voor fonds, deelnemer en maatschappij? Moeten, willen of kunnen wij bijdragen aan veiligheid en weerbaarheid? Past dit bij de rol die wij willen vervullen? Waar willen we onze verantwoordelijkheid nemen of denken we mogelijk impact te hebben? Hoe verhoudt dit zich tot onze ethische principes? En niet in de laatste plaats, hoe betrekken wij deelnemers bij onze keuzes? Het kennispaper ‘Robuust beleid in onzekere tijden. Bestuurskeuzes rond veiligheid en weerbaarheid’ van het Sustainable Pension Investments Lab (SPIL) in samenwerking met CFA Society Netherlands geeft een handleiding voor pensioenfondsbesturen om tot een standpunt of aanzet tot beleid te komen. Een belangrijke en urgente zaak.
Lees de column in Financial Investigator magazine
