Han Dieperink: De deal van de eeuw voor Denemarken
Han Dieperink: De deal van de eeuw voor Denemarken
Door Han Dieperink, geschreven op persoonlijke titel
Donald Trump wil Groenland, ‘of ze dat nou willen of niet’. Het Witte Huis sluit militaire opties niet uit en heeft inmiddels importheffingen van 10% aangekondigd tegen acht Europese landen die deelnemen aan een Deense missie op het eiland. Nederland, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen krijgen de rekening gepresenteerd voor wat Trump beschouwt als ongewenste bemoeienis met zijn arctische ambities.
De Europese reactie liet niet lang op zich wachten. De 27 EU-lidstatenambassadeurs kwamen bijeen voor spoedoverleg. Commissievoorzitter Von der Leyen waarschuwde dat dreigingen met invoerheffingen de trans-Atlantische betrekkingen ondermijnen. En de EU heeft een antwoord klaarliggen: een pakket tegenmaatregelen ter waarde van 93 miljard euro, oorspronkelijk opgesteld voor het geval de handelsbesprekingen van vorig jaar zouden mislukken. Spijkerbroeken, motoren, vliegtuigen, Amerikaanse exportproducten die straks fors duurder kunnen worden in Europa. Sommige stemmen pleiten zelfs voor het ontzeggen van markttoegang aan Amerikaanse bedrijven.
Donderdagavond komen de EU-leiders bijeen voor een extra top, bijeengeroepen door António Costa, voorzitter van de Europese Raad. De tijd van paaien en meebuigen lijkt definitief voorbij. Zelfs de Democraten in de Amerikaanse Senaat keren zich tegen Trump. Chuck Schumer noemde de heffingen ‘slecht voor de Amerikaanse economie en onze bondgenoten in Europa’ en kondigde aan ze te willen blokkeren.
We stevenen af op een handelsoorlog die niemand wil en die niemand dient. Maar te midden van dit geopolitieke armworstelen is er een elegantere oplossing. Een die past bij de man die The Art of the Deal schreef en die beweert de beste onderhandelaar ter wereld te zijn.
Tweehonderd miljard dollar
Tweehonder miljard dollar. Dat is de prijs waarmee iedereen als winnaar de onderhandelingstafel kan verlaten. Laten we eerlijk zijn over waarom de Amerikaanse president Groenland wil. Hij noemt het ‘essentieel voor de nationale veiligheid’ en stelt dat het eiland belaagd wordt door China en Rusland. Dat laatste lijkt overdreven. Er zijn weinig aanwijzingen voor acute Chinese of Russische dreiging, maar het onderliggende strategische punt is wel degelijk valide.
Groenland is het grootste eiland ter wereld en ligt op een kruispunt dat de komende decennia alleen maar belangrijker wordt. Naarmate het poolijs smelt, openen zich nieuwe scheepvaartroutes die de mondiale handel fundamenteel kunnen veranderen. De Noordelijke Zeeroute en de Noordwestelijke Doorvaart verkorten de afstand tussen Azië, Europa en Amerika met duizenden kilometers. Wie controle heeft over de toegangspunten tot deze routes, heeft een strategische troefkaart in handen.
Daarnaast herbergt Groenland enorme voorraden zeldzame aardmetalen, uranium, en mogelijk olie en gas. In een wereld die steeds afhankelijker wordt van technologie – van smartphones tot elektrische auto's tot defensiesystemen – zijn deze grondstoffen van kritiek belang. China domineert momenteel de markt voor zeldzame aardmetalen. Toegang tot de Groenlandse voorraden zou Amerika minder kwetsbaar maken voor die afhankelijkheid.
En dan is er de militaire dimensie. De Thule Air Base op Groenland is al decennia een cruciaal onderdeel van het Amerikaanse raketwaarschuwingssysteem. Volledige soevereiniteit over het eiland zou de Amerikaanse positie in het Noordpoolgebied transformeren van gast naar gastheer.
Voor tweehonderd miljard dollar krijgt Trump dit alles, zonder één schot te hoeven lossen, zonder bondgenootschappen te beschadigen, zonder een handelsoorlog die de Amerikaanse economie schaadt.
Wat Denemarken krijgt
Nu de verkoopkant van deze transactie. De Deense staatsschuld bedraagt ongeveer 130 miljard dollar. Met tweehonderd miljard op tafel kan Kopenhagen die schuld in één klap aflossen, tot op de laatste kroon. Van de ene op de andere dag zou Denemarken schuldenvrij zijn, een fiscale positie waar vrijwel elk land ter wereld jaloers op zou zijn.
Bedenk wat dat betekent. Geen rentelasten meer op de staatsbegroting. Volledige vrijheid om te investeren in infrastructuur, gezondheidszorg, en de energietransitie, of om belastingen te verlagen. Denemarken zou de financiële crisis van 2008 en de coronapandemie definitief achter zich kunnen laten en een nieuw tijdperk van budgettaire soevereiniteit kunnen inluiden.
En laten we eerlijk zijn: Groenland kost Denemarken geld. Het Deense koninkrijk subsidieert het eiland jaarlijks met honderden miljoenen euro's. De relatie is er een van historische verbondenheid, niet van economisch gewin. Een verkoop zou die subsidielast wegnemen en tegelijkertijd een astronomisch bedrag opleveren.
Wat Groenland krijgt
Hier wordt de deal pas echt interessant. Groenland telt ongeveer 57.000 inwoners. Trek de Deense schuldaflossing van 130 miljard dollar af van de verkoopprijs, en er resteert 70 miljard dollar. Verdeeld over de bevolking is dat ruim 1,2 miljoen dollar per persoon. Elke Groenlander – man, vrouw en kind – wordt miljonair. Een gezin van vier personen ontvangt bijna vijf miljoen dollar.
Dit is geen bijzaak in de onderhandeling. Dit is de kern van een deal die werkt voor alle partijen. De Groenlandse bevolking, die terecht wantrouwig staat tegenover een gedwongen machtsoverdracht, krijgt er economische zekerheid voor generaties voor terug. Geen koloniale overname, maar een vrijwillige transitie met substantiële compensatie.
Uiteraard zouden er voorwaarden moeten worden gesteld. Bescherming van Groenlandse culturele rechten, taalgaranties, autonomie over lokale aangelegenheden, vergelijkbaar met de status die het eiland nu al geniet binnen het Deense koninkrijk. Maar met een miljoen dollar per persoon als startkapitaal wordt het gesprek over die voorwaarden aanzienlijk constructiever.
De kosten van het alternatief
Vergelijk dit scenario met de huidige koers. Trump legt importheffingen op aan acht bondgenoten. De EU bereidt tegenmaatregelen voor ter waarde van 93 miljard euro. De trans-Atlantische relatie, die al onder druk stond, scheurt nog verder. En dit alles terwijl Europa en Amerika elkaar harder nodig hebben dan ooit voor de verdediging van Oekraïne.
De ironie is pijnlijk. Trump wil Groenland hebben om Amerika veiliger te maken, maar zijn methode om het te verkrijgen maakt het Westen als geheel zwakker. Elke euro die Europa besteedt aan een handelsoorlog met Washington is een euro die niet naar defensie gaat. Elke diplomatieke rel over Groenland is aandacht die niet naar Moskou of Beijing gaat.
Chuck Schumer heeft gelijk: deze heffingen zijn slecht voor de Amerikaanse economie én voor de bondgenoten. Maar de Democraten kunnen ze waarschijnlijk niet blokkeren zonder Republikeinse steun. En dus dendert de trein voort richting een confrontatie die niemand zal winnen.
The Art of the Deal
Donald Trump schreef ooit een boek over onderhandelen. De kern ervan was simpel: een goede deal is een deal waarbij beide partijen het gevoel hebben dat ze gewonnen hebben. Waarbij de relatie intact blijft voor toekomstige transacties. Waarbij creativiteit het wint van de confrontatie.
Tweehonderd miljard dollar voor Groenland is zo'n deal. Amerika krijgt zijn strategische positie. Denemarken krijgt financiële vrijheid. Groenland krijgt economische zekerheid. De NAVO-alliantie blijft intact. En de wereld krijgt een precedent voor hoe grootmachten territoriale ambities kunnen realiseren zonder oorlog of dwang.
Natuurlijk zal Kopenhagen dit voorstel publiekelijk afwijzen. Soevereiniteit is niet te koop, zullen ze zeggen. Maar elke onderhandelaar weet dat een eerste nee zelden het laatste woord is. De vraag is alleen of Washington bereid is het juiste bedrag op tafel te leggen in plaats van te dreigen met tarieven en tanks. Tweehonderd miljard dollar. Denemarken schuldenvrij. Elke Groenlander miljonair. Amerika krijgt zijn arctische voetafdruk. Dat is geen capitulatie. Dat is The Art of the Deal.