Guido Veul (AF Advisors): Steeds minder keuze voor PAB-beleggers

20 januari 2026

Door Guido Veul, Director, AF Advisors

Paris-aligned beleggen is in korte tijd volwassen geworden. Met de introductie van Europese regelgeving voor Paris Aligned Benchmarks (PAB) in 2019 kregen beleggers voor het eerst een duidelijke standaard voor klimaatgericht indexbeleggen. De eerste beleggingsproducten op basis van deze nieuwe benchmarks volgden al snel.

Inmiddels is PAB ook in Nederland een veelgebruikte bouwsteen binnen duurzaam georiënteerde aandelenportefeuilles. De aantrekkingskracht is helder: meetbare CO₂-reductie, een dalend emissiepad en een expliciete aansluiting op het Parijsakkoord. Tegelijkertijd komt deze belofte steeds meer onder druk te staan. Sinds de lancering van PAB-producten in 2020 is de wereldwijde broeikasgasuitstoot, na een korte coronadip, alleen maar verder gestegen.

Ondanks de groei van duurzame energie raakt de economie steeds verder verwijderd van de doelstellingen van het Parijsakkoord. Dat heeft een effect dat vaak onderbelicht blijft: het beleggingsuniversum van PAB-indices krimpt snel. De veelgebruikte MSCI World Climate Paris Aligned Index daalde van bijna 700 aandelen in 2021 tot ongeveer 460 eind 2025. Dat is een afname van ongeveer één derde in slechts vier jaar tijd. Andere PAB-indices laten een vergelijkbaar beeld zien.

De verklaring voor deze afname is logisch. De lat ligt hoog, terwijl de wereld als geheel minder snel beweegt dan het 1,5°C-pad vereist. Paris-aligned indices selecteren bedrijven die, binnen de strikte regels en optimalisatie, nog passen binnen een streng emissiereductiepad. Ondernemingen die onvoldoende emissiereductie realiseren of geen overtuigende transitiestrategie hebben, vallen vroeg of laat af. Dit is tegelijkertijd de kracht én de kwetsbaarheid van Paris-aligned indices. Ze maken klimaatambitie concreet, maar confronteren beleggers ook met de realiteit dat 1,5°C-alignment lastiger te realiseren blijkt dan velen in 2019 verwachtten.

Krimp betekent minder diversificatie

Een kleiner universum heeft directe beleggingsconsequenties. Het gewicht van overblijvende aandelen neemt toe en dat werkt op meerdere manieren door:

• Concentratierisico: een beperkt aantal namen bepaalt in toenemende mate het rendement, zowel positief als negatief. In de MSCI World Climate Paris Aligned Index vertegenwoordigt de top 10 holdings momenteel al 31% van het totaal. Dat is hoger dan in de brede MSCI World Index, waar dit aandeel 27% betreft, een niveau dat bij beleggers vragen oproept over concentratierisico’s.
• Sector- en regiotilt: grote, technologie-gerichte beursfondsen scoren binnen de Paris-aligned systematiek relatief goed. De volledige ‘Magnificent Seven’ maakt bijvoorbeeld deel uit van de index. Het zwaartepunt verschuift daarmee steeds meer richting de VS en de technologiesector.

Risico’s in de portefeuille veranderen daardoor. Een aanpak die is ontworpen om onder andere klimaatrisico’s beter te kunnen beheersen, resulteert door de verkleining van het universum in een toenemend concentratie- en stijlrisico.

De kloof met de reële economie groeit

Dit proces is bovendien nog niet ten einde. Integendeel, het is voor veel bedrijven steeds moeilijker om aan de criteria van Paris-aligned indices te blijven voldoen. Dit geldt temeer nu veel overheden hun klimaatambities afzwakken, waardoor prikkels en ondersteuning voor bedrijven om te versnellen afnemen. Het is aannemelijk dat de komende jaren daarom nog veel meer bedrijven uit Paris-aligned indices zullen verdwijnen.

Ook de afstand tussen de reële economie en de index neemt toe. Sectoren zoals industrie, materialen, transport en bouw zijn cruciaal voor de transitie, maar juist daar is emissiereductie complex en kapitaalintensief. In deze sectoren wordt 1,5°C alignment het moeilijkst.

Als Paris-aligned beleggingen zich steeds meer beperken tot een relatief kleine groep bedrijven die al ver zijn in de transitie of van nature weinig uitstoten, dan dringt zich een fundamentele vraag op. Wat betekent dit instrument nog als route richting maximaal 1,5°C opwarming? Helpt het daadwerkelijk om de klimaatdoelstellingen te bereiken? Of wordt het vooral een manier om een beleggingsportefeuille op papier in lijn te houden, terwijl de relatie met de reële economie steeds zwakker wordt?

Paris-aligned indices begonnen als een elegante en eenvoudige oplossing: klimaatdoelen vertalen naar indexbeleggen zonder het beleggingsproces fundamenteel te hoeven wijzigen. Maar de snelle krimp van het universum maakt duidelijk dat het niet volstaat om alleen naar de klimaatkenmerken van een index te kijken. Ook de beleggingsconsequenties op de langere termijn verdienen expliciet de aandacht. Want als het aantal bedrijven in de index blijft dalen, nemen concentratie- en stijlrisico’s niet lineair toe, maar vaak exponentieel.

Dit is geen reden om Paris-aligned indices af te schrijven. Wel is het verstandig om vooruit te kijken. Ook als de strategie vandaag nog past binnen de beleggingsfilosofie en -richtlijnen, loont het om alternatieve routes te verkennen voor klimaatdoelstellingen en het beheersen van klimaatrisico’s met behoud van voldoende diversificatie. Denk aan combinaties met bredere benchmarks met klimaattilts, actieve transitiestrategieën en engagement, of indexconstructies die minder snel in een (te) klein universum belanden. Paris-aligned blijft een waardevolle aanpak voor klimaatbewuste beleggers, maar vraagt steeds nadrukkelijker om een bewuste afweging tussen klimaatambitie, investeerbaarheid en portefeuillerisico.