25 november 2011
Strategie: Amerikaanse schuldproblemen weer in beeld

Auteur: Joost van Leenders, beleggingsspecialist - allocatie & strategie BNP Paribas Investment Partners

Samenvatting: Aziatische groei vertraagt maar blijft beter dan die van VS en eurozone

De aandacht van de markten verschoof naar de VS waar het tweeledige ‘Supercomité’ maatregelen moest vinden om de begroting de volgende tien jaar met ten minste 1200 miljard USD terug te dringen, maar uiteindelijk de stekker uit de onderhandelingen haalde. Dat deed de aandelenmarkten opschrikken. In 2013 schieten er nu automatische saneringen in gang die onder meer het ministerie van Defensie hard zullen treffen.

De mislukking van de onderhandelingen heeft meerdere implicaties.  Het vertrouwen in het vermogen van Amerikaanse politici om de begrotingsproblemen aan te pakken krijgt nog meer eens een deuk. Omdat de geloofwaardigheid van Europese politici ook al wankelt, krijgen de vertrouwensproblemen meer en meer een globaal karakter. Recente metingen van het wereldwijd economisch sentiment door het Duitse IFO-instituut wezen inderdaad op een negatieve groei in de OESO-regio. Een van de kernproblemen die uit dit onderzoek naar voren kwamen bleek een gebrek aan vertrouwen in het eigen land bij de deelnemers. 

De verlenging van de belastingsverlaging van 2% op lonen en van de tijdelijke werkloosheidsuitkeringen ligt nu onder vuur. Als die maatregelen zoals gepland eind dit jaar worden stopgezet, kan er grote druk op de gezinsinkomens ontstaan en kan de bbp-groei van volgend jaar ten minste halveren. Maar een verlenging van de maatregelen kan een echte twistappel worden nu de partijstrijd volop is losgebarsten. Toch denken wij dat de maatregelen zullen worden doorgerold omdat geen van beide partijen in een verkiezingsjaar de schuld voor een forse groeivertraging wil krijgen. Dat een overeenkomst uitblijft, kan ook gevolgen hebben voor de rating van de Amerikaanse staatsschuld. Voorlopig hebben de drie toonaangevende kredietbeoordelaars hun rating bevestigd, maar als de Republikeinen op een verwaterde versie van de automatische besparingen zouden aansturen, vooral in defensie, valt een ratingverlaging niet uit te sluiten. Wij menen dat de situatie in de VS nu minder grimmig is dan vorige zomer. De economie is sterker. De bbp-groei van 2,0% in het derde kwartaal is gunstig in vergelijking met het gemiddelde van 0,9% in de eerste jaarhelft. De consumentenuitgaven groeiden aan een degelijk tempo en de bedrijfsinvesteringen stegen fors in het derde kwartaal.

De bedrijfswinsten stegen waardoor bedrijven wellicht zullen kunnen investeren en banen creëren. In oktober stegen de inkomens meer dan de privéuitgaven. In het derde kwartaal zagen we nog een omgekeerd patroon. Eveneens in oktober wezen de orders van duurzame goederen op een vertraging van de investeringsgroei. Beter dan dit zal het misschien niet worden voor de aandelenmarkten. De analisten stellen hun winstverwachtingen nog altijd naar beneden bij. Een insolventieprobleem stelt zich momenteel niet voor de VS. President Obama kan het schuldplafond verhogen en het Congres kan hem enkel met een supermeerderheid tegenhouden. Omdat de overheidsschuld pijlsnel omhoogschiet met 4-5% van het bbp per jaar zijn er drastische veranderingen nodig, maar vóór de presidentsverkiezingen van november 2012 komen die er volgens ons niet. Vooralsnog is het einde van de onzekerheid dus niet in zicht. In de eurozone konden aankopen van obligaties door de ECB niet voorkomen dat de spreads op staatspapier verder uitliepen voor Italië, Spanje en Frankrijk. Er is momenteel weinig om naar uit te kijken. Voorstellen van de Europese Commissie om gezamenlijk schuldpapier uit te geven zijn wellicht niet politiek aanvaardbaar voor alle lidstaten.

Hetzelfde geldt vermoedelijk voor een grotere zeggenschap van de Commissie over de nationale begrotingen. De crisis kan dus nog enige tijd aanslepen.  Er is tweedracht ontstaan tussen Duitsland dat zich tegen grote aankopen van staatspapier door de ECB kant en Frankrijk die voor die oplossing openstaat. Als de vuurkracht van het EFSF-noodfonds van de eurozone niet via een hefboom kan worden verhoogd, zal de ECB noodgedwongen de rol van ultieme koper op zich moeten blijven nemen. Haar tegenzin om dit te doen houdt de rente op obligaties uit de perifere landen hoog en bemoeilijkt de begrotingsdiscipline (al is het gebrek aan groei, bevestigd door de laatste inkoopmanagersindices, een nijpender probleem).

Onder de zwakkere cijfers uit Azië vermelden we de HSBC-index die het vertrouwen van inkoopmanagers in de Chinese verwerkende industrie meet. In Japan daalde de export, in lijn met het patroon dat we in andere Aziatische landen zien en een bevestiging van onze bezorgdheid over de houdbaarheid van het Japanse herstel in een omgeving van zwakke wereldwijde groei en een sterke yen. In Singapore, één van de meer conjunctuurgevoelige economieën in Azië, kelderden de kleinhandelsverkoop en de export buiten de oliesector. Wij denken dat de groei in Azië sterker zal blijven dan in de VS of de eurozone en dat een lichte vertraging kan voorkomen dat de economieën oververhitten.