4 november 2011
Strategie: Griekenland weer in het vizier na week van hoopvolle verwachting

Auteur: Joost van Leenders, beleggingsspecialist - allocatie & strategie

Samenvatting: Tekenen van bezuinigingsmoeheid naarmate wereldwijde vertraging verbreedt

De inkt van het plan dat de leiders van de eurozone vorige week opstelden om de staatsschuldcrisis te temperen is nog niet droog, of er is alweer onrust in de markten. Een slecht lopende veiling van Italiaanse obligaties deed twijfel rijzen over het vertrouwen van beleggers in de nieuwe aanpak en meer bepaald in de kredietwaardigheid van Italië.

Een oproep van de Griekse eerste minister Papandreou om een referendum te houden over het volgende reddingspakket voor Griekenland stuurde veel markten fors lager. Als dat referendum op een neen uitdraait, kan er al snel een Griekse wantbetaling volgen en kan het hele plan om de euro te redden in duigen vallen.  Het tumult op de markten brak eind vorige week los nadat veilingen van Italiaanse obligaties ondanks de aangeboden hoge coupons niet het verhoopte bedrag ophaalden. Wij hebben altijd gedacht dat Italië in staat was om zijn begrotingsproblemen op te lossen. Het overheidstekort, de schulden van de privésector en 's lands tekort op de lopende rekening zijn immers vrij laag.

Maar Rome moet nu toch echt werk gaan maken van de begrotingsdiscipline om te voorkomen dat een torenhoge obligatierente Italië vooralsnog op de knieën dwingt.  Na Papandreou’s oproep om een referendum te houden schoot de Griekse rente op papier met een looptijd van twee jaar omhoog tot een verbijsterende 85%. Volgens ons is de positie van de regering verzwakt net nu er verregaande maatregelen nodig zijn en de geest is misschien uit de fles omdat de Griekse stemmers hun zeg zullen willen hebben in de harde bezuinigingsmaatregelen.

Misschien zullen Ierse en Portugese stemmers vervolgens gelijkaardige eisen stellen. Dit alles resulteert in nog meer onzekerheid voor beleggers.  De hierboven geschetste ontwikkelingen bevestigen alvast ons standpunt dat de Europese leiders de structurele problemen zoals een gebrek aan concurrentievermogen en zwakke groeivooruitzichten in meerdere perifere landen dringend moeten aanpakken om de crisis op te lossen. Daar is tijd voor nodig. We kunnen dus nog meer verkoopgolven zien op de markten. Wel kunnen de markten kortstondig stijgen als de leiders van de eurozone erin slagen om de laatste hand te leggen aan de details van de overkomst van vorige week en onder meer de vuurkracht van het noodfonds verhogen.

De VS lijkt een van de weinige landen die ontsnappen aan de wereldwijde groeivertraging. Toch denken wij dat de groei er de volgende kwartalen bescheiden zal blijven. De tekenen dat de vertraging een wereldwijd fenomeen wordt nemen wel toe. De officiële Chinese inkoopmanagersindex van de verwerkende industrie die op grotere bedrijven is gericht daalde fors en in Japan en Brazilië ging de industriële productie onderuit. De wereldhandel lijkt op een regelrechte krimp af te stevenen: de export daalde in de laatste twee maanden met 8%, de import zelfs met 12%. Een aantal economische indicatoren, zoals de detailhandelsverkoop en de orders voor duurzame goederen, gaf aan dat de economie in het derde kwartaal sterker groeide. Uit de bbp-cijfers bleek inderdaad dat de groei bijna verdubbelde van 1,3% (kwartaal op kwartaal, geannualiseerd) tot 2,5% in het derde kwartaal. Dat was mede te danken aan forse investeringen en een vrij robuuste consumptie. Maar volgens ons is een stevig herstel ondanks de verbeterde groei nog niet voor morgen.

De verwachtingen voor de consumptie zijn naar onze mening pover, de inkomensgroei bleef zwak en de huizenprijzen dalen opnieuw. Het consumentenvertrouwen blijft laag en zolang dit het geval is denken wij niet dat de bedrijven hun nochtans hoge winsten naar nieuwe investeringen zullen laten vloeien. Noch zijn er echter tekenen dat bedrijven hun productie, werving van personeel of investeringen ingrijpend bijstellen zoals ze doorgaans wel doen in een recessie. De Federale Reserve liet de Amerikaanse beleidsrente zoals verwacht ongewijzigd. Zij bleef aanzienlijke groeirisico's zien en één beleidsmaker in het rentecomité stemde voor meer maatregelen. De Fed voorziet inderdaad een lagere groei en meer werkloosheid dan in juni, maar lijkt toch positiever gestemd dan de consensus onder analisten.

De Economic Sentiment Index, een belangrijke voorlopende indicator voor de eurozone, is minder gedaald dan verwacht. Dit kan slechts een tijdelijke vertraging in een voor de rest dalende trend zijn, gelet op de zwakke kredietgroei en de hogere werkloosheid die zijn hoogste punt sinds maart 2009 heeft bereikt. We blijven pessimistisch voor de economie van de eurozone.  De Britse groei versnelde in het derde kwartaal, maar die opleving is ten minste gedeeltelijk aan tijdelijke factoren te danken. Uit de voorlopende indicatoren blijkt dat de economie weer naar een recessie kan afglijden. De ontwikkelingen in de eurozone, de grootste handelspartner van het VK, geven aan dat het VK het moeilijk kan krijgen om dankzij de export uit de problemen te komen.