ING Investment Management belicht risico’s olieschok en welke beleggingscategorieën het best presteerden tijdens vorige oliecrises

ING Investment Management (ING IM) zegt dat de stijging van de olieprijs tot nu toe hoofdzakelijk vraaggedreven is en daarom meer een afspiegeling vormt van cyclische kracht dan een reden om te vrezen voor een economische terugval. Uit onderzoek van de vermogensbeheerder blijkt dat dit soort “olieschokken” de groei van het bbp en beleggingsrendementen veel minder doorkruisen dan schokken als gevolg van verstoringen in het aanbod.

Koen Straetmans, Senior Investment Strategist, ING IM: “Een vraaggedreven olieschok vertraagt de economische groei, terwijl door een aanbodgedreven schok de economische groei negatief kan worden. Ook geeft ons onderzoek aan dat rendementen op de aandelenmarkt naar verwachting positief blijven bij een vraagschok, terwijl bij een aanbodschok negatieve rendementen zijn te verwachten.

“De toenemende politieke risico’s in het Midden-Oosten leiden tot verstoring van het olieaanbod en kunnen daarom het karakter van de huidige olieschok veranderen. De ontwikkeling van de publieke onrust in de regio en het mogelijke overslaan van deze onrust naar belangrijke olieleveranciers als Saudi-Arabië, Iran en Irak kunnen niet langer worden uitgesloten – ook al blijft de kans dat dit gebeurt klein.

“Op dit moment zijn wij echter van mening dat het basisscenario van krachtige wereldwijde economische groei intact blijft, al zijn de onzekerheden en neerwaartse risico’s aanzienlijk toegenomen door het veranderde karakter van de olieschok.”

ING IM waarschuwt voor een gebrek aan monetaire en fiscale mogelijkheden om een aanbodgedreven olieschok tegen te gaan. Volgens ING IM is de ruimte om de klap op te vangen met actieve politieke ondersteuning waarschijnlijk aanzienlijk kleiner dan op enig ander moment in de afgelopen 20 jaar.

Prognose wereldwijde groei slechts marginaal neerwaarts bijgesteld

ING IM zegt dat, gelet op de opvallend sterke macro-economische factoren, zijn prognose voor de groei van de wereldeconomie slechts marginaal neerwaarts is bijgesteld, dit ondanks de huidige stijging van de olie- en voedselprijzen. Vanwege de grote mate van onzekerheid en daarnaast de impact van de ramp in Japan, zijn de risico’s rond ING IM’s groeivooruitzichten per saldo licht neerwaarts.

Volgens een globale schatting van ING IM zijn de gevolgen van de olie voor de wereldeconomie dat een duurzame prijsstijging van 10% de wereldwijde groei met circa 0,25% per kwartaal zal doen afnemen. De reden hiervoor is dat het er in feite op neerkomt dat de inkomsten uit olieverbruikende landen worden overgeheveld naar olieproducerende landen, die echter meer geneigd zijn tot sparen. Een land met oliereserves weet immers dat de inkomstenstroom uit olie zal opdrogen zodra deze reserves zijn uitgeput. Vandaar dat het verstandig is een deel van de huidige inkomsten opzij te leggen om er na dat punt toch de vruchten van te kunnen plukken.

Prestaties van beleggingscategorieën tijdens oliecrises

Uit ING IM’s analyse van de performance van belangrijke beleggingscategorieën tijdens voorgaande oliecrises blijkt dat grondstoffen en staatsobligaties het best presteren bij olieschokken. Bij vraagschokken verandert dat beeld omdat aandelen het ook goed doen en beter presteren dan staatsobligaties.

Vastrentende waarden en olieschokken

De implicaties van een olieschok voor vastrentende markten zijn historisch gezien veel minder duidelijk dan men zou denken. Zo wijst onderzoek van ING IM uit dat het totale rendement van Amerikaanse en euro-staatsobligaties niet negatief is geweest tijdens de laatste vijf belangrijke olieschokken in de afgelopen 40 jaar (1973-74; 1980; 1990; 1999‑2000 en 2007-08). Gemiddeld genomen leverden Amerikaanse staatsobligaties tijdens deze olieschokken een rendement op van meer dan 7% en hadden euro-obligaties een rendement van ruim 4%.

ING IM is van oordeel dat het effect op de vastrentende markten sterk uiteenloopt voor de verschillende typen schokken, vraag- dan wel aanbodgedreven, en binnen subbeleggingscategorieën en regio’s.

Aandelen en olieschokken

Onderzoek van ING IM wijst uit dat de reactie van aandelenmarkten afhangt van het type schok. Uit de bevindingen blijkt dat aanbodschokken een negatief effect hebben, terwijl aandelen goed presteren tijdens vraagschokken. Aandelensectoren geven een uitlopende performance te zien, waarbij cyclische fondsen beter presteren bij vraagschokken, maar minder tijdens aanbodschokken. Energie presteert als enige in beide gevallen constant beter.

De resultaten van het onderzoek geven aan dat er tijdens oliecrises geen belangrijke consistente verschillen in prestaties bestaan tussen grote en kleine ondernemingen. Regionaal gezien luidt de conclusie dat aanbodschokken een negatiever effect hebben dan vraaggestuurde schokken, ongeacht de vraag of het land dan wel de regio een grote olie-importeur is.

Grondstoffen en olieschokken

Uit onderzoek van ING IM blijkt dat grondstoffen tijdens grote olieschokken de best presterende beleggingscategorie zijn. De bevindingen brachten een aantal specifieke patronen aan het licht:

•            grondstoffen presteren goed bij zowel vraag- als aanbodschokken;

•            grondstoffen presteren het beste bij vraagschokken;

•            energie is het beste segment, gevolgd door landbouw;

•            industriële metalen vormen het zwakste segment;

•            edelmetalen presteren beter bij aanbodschokken dan bij vraagschokken;

•            landbouw heeft een veel betere performance tijdens aanbodschokken, maar kent een eigen dynamiek met een hoge positieve gevoeligheid voor handelsbeperkingen.

Koen Straetmans: “De afgelopen weken hebben we het begin gezien van een mogelijke niet-lineaire opgaande trend in olieprijzen. Dit duidt erop dat de zorgen rond de aanbodzijde nu de kop op beginnen te steken. Of wij daadwerkelijk een aanbodschok zullen zien, is onmogelijk te voorspellen. Mocht deze schok zich toch voordoen, dan blijkt uit ons onderzoek dat een beleggingsmix van posities in grondstoffen en staatsobligaties waarschijnlijk het meest geschikt is voor dit mogelijke scenario.”